British Gas skandalında tarihi karar: Binlerce müşteriye 112 milyon sterlinlik tazminat ve borç silme

İngiltere’nin en büyük enerji şirketlerinden biri olan British Gas, son yılların en büyük tüketici skandallarından biri nedeniyle yüz milyonlarca sterlinlik bir yaptırımla karşı karşıya kaldı. İngiliz enerji düzenleme kurumu Ofgem tarafından yürütülen kapsamlı soruşturma sonucunda şirketin, özellikle enerji krizinin zirve yaptığı dönemde, borcunu ödeyemeyen binlerce savunmasız müşterinin evine zorla ön ödemeli sayaç taktırdığı ortaya çıktı.

Soruşturmanın ardından British Gas’ın sahibi Centrica, müşterilere toplamda 112 milyon sterline kadar ulaşabilecek tazminat, destek ve borç silme paketi sunmayı kabul etti. Paket kapsamında yaklaşık 70 milyon sterlinlik enerji borcu silinecek, milyonlarca sterlinlik doğrudan destek ödemeleri yapılacak ve şirket ayrıca 20 milyon sterlinlik bir tazminat fonuna katkıda bulunacak.

Skandal nasıl ortaya çıktı?

Olay ilk olarak 2023 yılında İngiliz basınında yayımlanan çarpıcı haberlerle gündeme geldi. Times gazetesi tarafından yapılan araştırmada, British Gas adına çalışan borç tahsil ekiplerinin, mahkeme kararlarıyla bazı evlere zorla girerek ön ödemeli sayaç kurduğu ortaya çıkarıldı.

Haberlere göre ekipler, yaşlılar, engelliler, küçük çocuklu aileler ve ağır sağlık sorunları yaşayan kişiler gibi “savunmasız müşteri” kategorisindeki bireylerin durumunu yeterince dikkate almadan işlem yaptı. Bazı çalışanların, müşterilerin içinde bulunduğu zor koşulları görmezden geldiği iddia edildi.

Kamuoyunda büyük tepki çeken olay sonrası Ofgem acil soruşturma başlattı ve enerji şirketlerinin zorunlu ön ödemeli sayaç uygulamaları geçici olarak durduruldu.

Enerji kriziyle birlikte baskılar arttı

Skandalın yaşandığı dönemde İngiltere, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa genelinde yaşanan enerji krizinin etkilerini ağır şekilde hissediyordu. Doğalgaz fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle milyonlarca hanenin enerji faturası katlandı.

Birçok aile faturalarını ödeyemez hale gelirken enerji şirketleri, borçların büyümesini önlemek amacıyla ön ödemeli sayaç uygulamasını yaygınlaştırdı. Bu sistemde kullanıcılar enerji tüketebilmek için önceden bakiye yüklemek zorunda kalıyor. Kredinin bitmesi durumunda ise elektrik ve gaz otomatik olarak kesiliyor.

İnsan hakları kuruluşları ve yardım dernekleri, bu uygulamanın özellikle düşük gelirli aileleri daha da ağır koşullara sürüklediğini savundu. Kış aylarında elektriksiz ve gazsız kalan ailelere ilişkin haberler İngiltere’de geniş yankı uyandırdı.

Ofgem: “British Gas ciddi şekilde yetersiz kaldı”

Ofgem CEO’su Tim Jarvis, soruşturmanın ardından yaptığı açıklamada British Gas’ın savunmasız müşterilere yönelik yaklaşımının kabul edilemez olduğunu söyledi.

Jarvis, “British Gas’ın çok sayıda savunmasız müşteriye yönelik uygulamalarında ciddi eksiklikler tespit edildi. Müşterilerin önemli ölçüde tazminat, telafi ve borç silme desteği alması gerekiyor” dedi.

Enerji düzenleyicisi ayrıca zorla ön ödemeli sayaç uygulamasının yalnızca “en son çare” olarak kullanılabileceğini ve bundan sonra çok daha sıkı denetim yapılacağını duyurdu.

Diğer enerji şirketleri de inceleme altında

Soruşturma yalnızca British Gas ile sınırlı kalmadı. Ofgem’in yürüttüğü diğer incelemelerde ScottishPower, EDF, E.ON, Octopus Energy, Utility Warehouse, Ecotricity ve bazı enerji şirketlerinin de benzer uygulamalarda düzenleyici standartları ihlal ettiği ortaya çıktı.

Geçtiğimiz yıl bu şirketler toplam 18,6 milyon sterlinlik ek tazminat ve borç silme desteği sağlamayı kabul etmişti. Böylece enerji sektöründeki skandalın kapsamının çok daha geniş olduğu ortaya çıktı.

Centrica’dan özür açıklaması

British Gas’ın sahibi Centrica’nın CEO’su Chris O’Shea ise yaşanan olaylar nedeniyle kamuoyundan özür diledi.

“Olanlar asla yaşanmamalıydı” diyen O’Shea, şirketin son üç yılda uygulamalarını değiştirdiğini, müşteri koruma prosedürlerini güçlendirdiğini ve benzer olayların tekrar yaşanmaması için yeni önlemler aldığını söyledi.

Yeni kurallar neler getiriyor?

İngiltere’de getirilen yeni düzenlemelere göre küçük çocuk bulunan evlerde, 75 yaş üstü bireylerin yaşadığı hanelerde veya ağır sağlık sorunu bulunan müşterilerin evlerinde zorla ön ödemeli sayaç kurulumu yasak olmaya devam edecek.

Enerji şirketleri ayrıca müşterilerin mali durumunu ve sağlık koşullarını daha detaylı incelemek zorunda kalacak. Yardım kuruluşları ise bu adımların yeterli olmadığını savunarak enerji yoksulluğuna karşı daha kapsamlı reform çağrısı yapıyor.

Enerji faturaları tartışması yeniden alevlendi

British Gas skandalı, İngiltere’de enerji şirketlerinin yüksek kârları ve tüketicilere yönelik uygulamaları hakkındaki tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı. Muhalefet partileri ve tüketici hakları savunucuları, enerji şirketlerinin kriz döneminde rekor gelir elde ederken dar gelirli ailelerin büyük mağduriyet yaşadığını savunuyor.

Uzmanlara göre enerji piyasasında güvenin yeniden sağlanabilmesi için yalnızca para cezalarının değil, aynı zamanda daha sert tüketici koruma mekanizmalarının da devreye alınması gerekiyor.