Manş Denizi’nde bitmeyen göç döngüsü: Fransa’ya gönderilen sığınmacılar yeniden dönüyor

İngiltere ile Fransa arasında uygulanan “one in, one out” (bire bir) sığınmacı programı, ciddi tartışmalara yol açıyor. Küçük teknelerle İngiltere’ye geçen bazı sığınmacılar Fransa’ya geri gönderilirken, bir bölümünün kötü koşullar, evsizlik ve kaçakçıların tehdidi nedeniyle yeniden İngiltere’ye dönmeye çalıştığı belirtiliyor. Guardian’ın haberinde, İran’dan kaçan Aso ve Baran adlı iki sığınmacının yaşadıkları üzerinden sistemin sonuçları ele alındı.

İran’dan kaçtılar, Fransa’da yolları kesişti

Guardian’ın haberine göre 28 yaşındaki Aso ile 33 yaşındaki Baran, 2025’in sonlarında ayrı ayrı İran’dan kaçtı.

Aso, İslam’dan Hristiyanlığa geçtiğini ve bunun İran’da hayatını tehlikeye attığını söyledi. Baran ise İran hükümetine karşı siyasi faaliyetleri nedeniyle güvenlik güçlerinin hedefi olduğunu, evinin basıldığını ve kimlik belgelerine el konulduğunu anlattı.

İki isim ayrı rotalardan Fransa’nın kuzeyine ulaştı. Ocak 2026’da ise aynı küçük tekneyle Manş Denizi’ni geçerek İngiltere’ye geldiler.

İngiltere’de gözaltı merkezinde tanıştılar

İngiltere’ye ulaştıktan sonra ikisi de göçmen gözaltı merkezine götürüldü. Aso ve Baran burada tanıştı.

Ancak kısa süre sonra her ikisinin de İngiltere’nin Fransa ile yürüttüğü “one in, one out” programı kapsamında geri gönderilebileceği ortaya çıktı.

Program, küçük teknelerle İngiltere’ye gelen bir sığınmacının Fransa’ya gönderilmesine karşılık, daha önce küçük tekneyle geçiş girişiminde bulunmamış başka bir sığınmacının yasal yollarla İngiltere’ye kabul edilmesini öngörüyor.

Binden fazla sığınmacı Fransa’ya gönderilmek üzere seçildi

İngiltere hükümeti ile Fransa arasında geçen yıl açıklanan pilot uygulamanın 1 Ekim’e kadar sürmesi planlanıyor.

Programın başlamasından bu yana İçişleri Bakanlığı’nın binden fazla sığınmacıyı Fransa’ya gönderilmek üzere seçtiği bildiriliyor.

Hükümet, sistemin küçük tekne geçişlerini caydırmayı amaçladığını savunuyor. Ancak insan hakları örgütleri ve göçmen destek kuruluşları, uygulamanın sığınmacıları yeniden kaçakçıların eline itebileceği uyarısında bulunuyor.

“Fransa’ya dönmektense ölürüm”

Baran’ın Fransa’ya gönderileceğini öğrendiğinde gözaltı merkezinde açlık grevine başladığı belirtildi.

İçişleri Bakanlığı kayıtlarına göre Baran yetkililere, “Fransa’ya dönmektense ölürüm” dedi.

Buna rağmen Baran şubat ayında Paris’e gönderildi.

Baran, Fransa’ya döndükten sonra vücudunda İran’da yaşadığı olaylardan kalan bir kauçuk mermi nedeniyle hastaneye gitmeye çalıştığını anlattı. Ancak daha sonra kendisini İngiltere’ye götüren kaçakçıların kaldığı yeri öğrendiğini ve parasını alamadıkları gerekçesiyle peşine düştüklerini söyledi.

Kaçakçıların elinde çalışmaya zorlandığını anlattı

Baran’ın iddiasına göre kaçakçılar kendisini yakalayarak Dunkirk yakınlarındaki gayriresmî göçmen kampına götürdü.

Burada dövüldüğünü, silahla tehdit edildiğini ve günde 8 ila 10 saat boyunca bulaşık ve çamaşır yıkamaya zorlandığını anlattı.

Baran kendisini “kaçakçıların kölesi” olarak tanımlarken, verilen talimatlara uymadığı zaman fiziksel şiddete maruz kaldığını söyledi.

Aso da Fransa’ya gönderildi

Baran’dan yaklaşık bir ay sonra Aso da Fransa’ya gönderildi.

Aso, İngiltere’den çıkarılış sürecinde kendisine ağır bir suç işlemiş gibi davranıldığını ve ruh sağlığının ciddi şekilde bozulduğunu belirtti.

Paris’e ulaştığında soğuk, yetersiz yiyecek ve kötü yaşam koşullarının bulunduğu bir göçmen merkezine yerleştirildiğini söyledi.

Ancak burada yalnızca kısa süre kalabildi. Daha sonra barınaktan çıkarılan Aso, Dunkirk çevresindeki ormanlık alanda yaşamaya başladı.

İki sığınmacı da yeniden İngiltere’ye döndü

Baran, Fransa’ya gönderilmesinden yaklaşık bir ay sonra bir kamyonla tekrar İngiltere’ye ulaştı.

Dover’da kamyonda saklanırken bulundu ve ikinci kez göçmen gözaltı merkezine götürüldü.

Aso ise Fransa’da yaklaşık üç ay geçirdikten sonra haziran ortasında yine bir kamyonla İngiltere’ye döndü. İngiltere’ye ulaşmasının ardından o da gözaltına alındı.

Her iki isim, Fransa’da kendilerini güvende hissetmediklerini ve kaçakçılar tarafından tehdit edildiklerini savundu.

Yaklaşık 200 kişinin yeniden İngiltere’ye döndüğü öne sürülüyor

Guardian, program kapsamında Fransa’ya gönderilen 30’dan fazla kişiyle ilgili vakayı takip ettiğini belirtiyor.

Sığınmacıların kendi tahminlerine göre Fransa’ya gönderilen yaklaşık 200 kişi yeniden İngiltere’ye ulaşmış olabilir.

İngiltere İçişleri Bakanlığı ise Fransa’ya gönderildikten sonra İngiltere’ye geri dönüp ikinci kez gözaltına alınan yaklaşık 50 kişi bulunduğunu kabul ediyor.

Bu kişilerin bazıları küçük tekneler yerine kamyonlarda saklanarak İngiltere’ye geçiyor.

“Sistem sınır kontrolünü azaltıyor” eleştirisi

Eleştirmenlere göre uygulama, bazı sığınmacıların İngiltere’ye ulaştıktan sonra yetkililere başvurmak yerine kayıt dışı yaşamayı tercih etmesine neden oluyor.

Bu durumun, hükümetin sınırlar üzerindeki kontrolünü artırmak yerine azaltabileceği savunuluyor.

Bazı sığınmacıların İngiltere’den çıkarıldıktan sonra İtalya, Almanya, İsveç, İspanya ve Hollanda gibi diğer Avrupa ülkelerine geçtiği de belirtiliyor.

Baran ikinci kez Fransa’ya gönderildi

Baran, İngiltere’ye ikinci gelişinin ardından dört aydan uzun süre gözaltında tutuldu.

Bu süre içerisinde vücudunda bulunan kauçuk merminin çıkarılması için ameliyat gerektiği kendisine bildirildi. Ancak İçişleri Bakanlığı’nın ameliyatı İngiltere’de organize etmediği ve işlemin Fransa’da yapılabileceğini söylediği aktarıldı.

Fransa’nın geri kabul talebini onaylamasının ardından Baran temmuz ayında ikinci kez Fransa’ya gönderildi.

Guardian’a göre Baran o tarihten sonra sağlık, barınma veya sosyal destek hizmetlerine erişemedi.

Aso’ya İngiltere’de kalma imkânı çıktı

Aso’nun durumu ise farklı gelişti.

İngiltere’de gözaltındayken Swansea’de yaşayan bir arkadaşının kendisine kalacak yer sağlamayı kabul etmesi üzerine Aso kefaletle serbest bırakıldı.

Aso, ağustos ayında kendisini ilk kez güvende hissetmeye başladığını belirtti.

Ancak arkadaşının ikinci kez Fransa’ya gönderilmesine anlam veremediğini ve Baran için endişeli olduğunu söyledi.

Baran’dan 24 Ağustos’tan beri haber alınamıyor

Guardian’ın aktardığına göre Baran son olarak 24 Ağustos gecesi gazeteyle iletişim kurdu.

Fransa’da bir parkta ağaç altında uyuduğunu, çevredeki birkaç kişinin kendisine yiyecek ve zaman zaman duş imkânı sağladığını anlattı.

Kaçakçıların kendisini yeniden bulmasından korktuğunu söyleyen Baran’ın son konumu ve mevcut durumunun bilinmediği belirtildi.

Program küçük tekne geçişlerini azalttı mı?

Hükümet programı Manş Denizi’ndeki küçük tekne geçişlerini caydırmayı amaçlayan bir uygulama olarak sunuyor.

2026’da şu ana kadar küçük teknelerle İngiltere’ye geçen sığınmacı sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 40 azaldığı belirtiliyor.

Ancak Avrupa genelinde sığınmacı gelişlerinin de düştüğüne dikkat çekiliyor. Ayrıca kötü hava koşullarının geçişleri zorlaştırdığı ve bazı kişilerin artık küçük tekneler yerine kamyonları tercih ettiği ifade ediliyor.

Bu nedenle azalmanın ne kadarının “one in, one out” programından kaynaklandığı net değil.

Pilot uygulamanın geleceği belirsiz

İngiltere-Fransa arasındaki pilot programın 1 Ekim’de sona ermesi planlanıyor.

İçişleri Bakanlığı, mevcut sistemin yerine hangi modelin uygulanacağı konusunda henüz ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

Aso ve Baran’ın hikâyesi ise aynı sistem kapsamında işleme alınan iki kişinin çok farklı sonuçlarla karşılaşabileceğini ve Fransa’ya gönderilen bazı sığınmacıların yeniden İngiltere’ye dönmek için hayatlarını riske attığını ortaya koyuyor.