Kıbrıs tartışması büyüyor: ITV hakkında Ofcom’a resmi şikâyet
İngiltere’nin uzun soluklu dizilerinden Coronation Street’te Kıbrıs’ın “Türk” ve “Rum” tarafları şeklinde ifade edilmesiyle başlayan tartışma büyüyor. ITV Studios’un gelen tepkiler üzerine özür dilemesinin ardından Britanyalı Kıbrıslı Türk Abdullah Suleyman, bu açıklamanın Kıbrıslı Türk toplumunu “yok saydığı” gerekçesiyle ITV’ye resmi şikâyette bulundu. Suleyman ayrıca konuyu İngiltere’nin yayıncılık düzenleyicisi Ofcom’a taşıdı.
Tartışma Coronation Street’in 6 Ağustos bölümünde başladı
Tartışmanın merkezinde ITV’nin popüler dizisi Coronation Street’in 6 Ağustos’ta yayımlanan bir bölümü bulunuyor. Dizide Kıbrıs’tan söz edilirken adanın “Türk” ve “Rum” taraflarına atıfta bulunuldu.
Bunun üzerine İngiltere’deki National Federation of Cypriots, ITV CEO’su Dame Carolyn McCall’a şikâyette bulundu.
ITV Studios daha sonra yaptığı açıklamada kullanılan ifadelerin “kesin olmadığını” ve rahatsızlığa neden olduğunu belirterek özür diledi. Yayıncı, senaryoda uluslararası alanda tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs arasında bir eşdeğerlik kurulmasının amaçlanmadığını bildirdi.
ITV’nin özrü bu kez Kıbrıslı Türklerin tepkisini çekti
Ancak ITV’nin açıklaması tartışmayı sona erdirmek yerine yeni bir şikâyetin önünü açtı.
Britanyalı Kıbrıslı Türk Abdullah Suleyman, ITV’nin Rum toplumundan gelen itirazlara yanıt verirken kullandığı dilin Kıbrıslı Türklerin varlığını ve kendi anavatanlarını tanımlama biçimlerini görmezden geldiğini savundu.
Suleyman, 27 Ağustos’ta ITV’ye gönderdiği ilk mektupta yapılan açıklamayı “tarafsız bir düzeltme” olarak görmediğini belirtti. Açıklamanın, İngiliz televizyonunda Kıbrıslı Türklerin varlığından söz edilmesinin düzeltilmesi gereken bir hata olduğu izlenimi yarattığını ileri sürdü.
Suleyman, İngiltere’de yaşayan yüz binlerce kişilik bir toplum olduklarını vurgulayarak, Kıbrıslı Türklerin bir vatana, dile ve yaşayan bir topluma sahip olduğunu ifade etti.
“Biz senaryodaki bir hata değiliz”
Suleyman’a göre tartışma yalnızca Coronation Street’te kullanılan birkaç kelimeden ibaret değil. Asıl mesele, İngiliz yayın kuruluşlarının Kıbrıs konusunda hangi anlatıları meşru kabul ettiği.
İngiltere’de birçok kişinin Kıbrıs’ın tarihi ve siyasi yapısı hakkında sınırlı bilgiye sahip olduğunu belirten Suleyman, bu nedenle ITV gibi geniş kitlelere ulaşan yayıncıların kullandıkları dil konusunda daha büyük sorumluluk taşıdığını savundu.
ITV’nin özrünün Kıbrıslı Türklerin kimliğini ve tarihini reddeden anlatıları güçlendirme riski taşıdığını ileri süren Suleyman, ITV’yi kasıtlı olarak Kıbrıslı Türklere zarar vermekle suçlamadığını da özellikle belirtti.
Ancak açıklamanın sonuçlarının toplum açısından ciddi olduğunu savundu.
ITV: İzleyicilerin rahatsız olması nedeniyle özür diledik
ITV, Suleyman’ın şikâyetine 28 Ağustos’ta yanıt verdi. ITV Studios Continuing Drama Kreatif Direktörü Iain MacLeod, dizideki ifadelerden rahatsız olan izleyicilerden şikâyetler gelmesinin ardından özür dilendiğini belirtti.
MacLeod, bunun ITV programlarındaki herhangi bir içerikten rahatsız olan izleyicilere yönelik uygulanan yaklaşımla aynı olduğunu söyledi.
ITV’de editoryal kararların her program ve konu özelinde değerlendirildiğini belirten MacLeod, ilgili yasal ve düzenleyici gerekliliklere uyulduğunu ifade etti.
Ayrıca Coronation Street ve diğer devam eden drama yapımlarında görev alan ekiplerin artık Kıbrıs konusundaki “tarihsel ve jeopolitik hassasiyetlerin” daha fazla farkında olduğu ve gelecekteki içeriklerde bunun dikkate alınacağı bildirildi.
“Asıl şikâyetime yanıt verilmedi”
Suleyman ise ITV’nin bu güvencesini olumlu karşılamakla birlikte, yanıtın temel itirazını karşılamadığını söyledi.
Şikâyetinin Coronation Street senaristlerinin gelecekte Kıbrıs konusunda daha dikkatli davranıp davranmayacağıyla ilgili olmadığını belirten Suleyman, asıl sorunun ITV Studios tarafından yayımlanan özür açıklaması olduğunu vurguladı.
Suleyman, ulusal bir yayıncının Kıbrıs’ın Türk tarafının varlığının ifade edilmesi nedeniyle özür dilemesinin, izleyicilere Kıbrıslı Türklerin varlığının “hata” olduğu mesajını verebileceğini savundu.
ITV’ye dört soru yöneltti
Suleyman, ITV’den özellikle dört konuda açıklama istiyor. Özür açıklaması hazırlanmadan önce herhangi bir Kıbrıslı Türk çalışan, toplum kuruluşu veya konunun uzmanına danışılıp danışılmadığının açıklanmasını talep ediyor.
Ayrıca Kıbrıslı Türk izleyicilerin gelecekte görünür ve temsil edilmiş hissetmelerinin nasıl sağlanacağını soruyor. Kıbrıs konusunda gelecekte ortaya çıkabilecek benzer şikâyetlerde Kıbrıslı Türk kuruluşlarına da danışılması için güvence istiyor.
Dördüncü talep ise ITV’nin Kıbrıslı Türklerin “varlığını, tarihini ve yaşanmış deneyimlerini” kabul eden yeni bir kamuoyu açıklaması yayımlaması.
Suleyman, şikâyetinin ITV Studios’un ötesine taşınarak ITV plc bünyesindeki Editoryal Politika ve Standartlar, Uyum ile Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık birimleri tarafından değerlendirilmesini de istedi.
Şikâyet Ofcom’a taşındı
Tartışmanın bir diğer önemli boyutu ise Ofcom süreci oldu. Suleyman, ITV’ye yaptığı başvurunun yanı sıra İngiltere’nin yayıncılık düzenleyicisi Ofcom’a da ayrı bir şikâyette bulunduğunu açıkladı.
Başvuruda Ofcom Yayıncılık Kodu’nun “Zarar ve Rahatsızlık” ile “Gerekli Tarafsızlık” hükümlerine atıfta bulunuldu.
Suleyman’ın Ofcom’a yaptığı şikâyetin doğrudan Coronation Street’teki orijinal diyalogla değil, ITV Studios’un daha sonra yayımladığı özür açıklamasıyla ilgili olduğu özellikle vurgulandı.
Şikâyetin Ofcom tarafından kayda alındığı belirtilirken, düzenleyici kurumun konuyla ilgili resmi bir soruşturma başlatıp başlatmayacağı henüz belli değil.
Suleyman, ITV’ye gönderdiği ilk şikâyetini ise şu mesajla tamamladı: “Biz bir halkız. Senaryodaki bir hata değiliz.”
