İngiltere Başbakanı Burnham’dan Sosyal Yardım Harcamalarında Kesinti Açıklaması
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ülkenin hızla artan sosyal yardım harcamalarını mümkün olan en kısa sürede azaltmak istediklerini açıkladı. Ancak Burnham, bu hedefin bir sonraki genel seçimlerden önce gerçekleştirileceğine dair garanti veremedi. Hükümetin 2026 bütçesi sonrasında gündeme gelen tartışmalar, sosyal yardım harcamalarının 2031-2032 mali yılında 431 milyar sterline ulaşacağı tahminleriyle büyüdü. Başbakan, doğrudan yardım kesintileri yerine vatandaşların kalıcı istihdama kazandırılmasını hedeflediklerini vurguladı.
Sosyal Yardım Harcamaları Hızla Artıyor
İngiltere’de sosyal güvenlik ve yardım sisteminin geleceği, hükümetin açıkladığı yeni bütçenin ardından siyasi gündemin önemli başlıklarından biri haline geldi.
BBC’nin haberine göre Başbakan Andy Burnham, sosyal yardım harcamalarını mümkün olan en kısa sürede azaltmak istediklerini ancak bunun için kesin bir takvim belirlemediklerini söyledi.
Bütçe Sorumluluk Ofisinin (OBR) tahminlerine göre sosyal yardım harcamalarının bu yıl 19 milyar sterlin artarak 353 milyar sterline ulaşması bekleniyor.
Harcamaların 2031-2032 mali yılında ise 431 milyar sterline yükselmesi öngörülüyor.
Bu tahminler, önümüzdeki yıllarda sosyal güvenlik sisteminin kamu maliyesi üzerindeki yükünün artabileceğine işaret ediyor.
Başbakan Burnham: Yardımları Kesmek Yerine İnsanları İşe Kazandıracağız
Derby kentinde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Başbakan Burnham, sosyal yardım bütçesini azaltmak için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Ancak hükümetin yalnızca ödemeleri düşürmeye odaklanmadığını ifade eden Burnham, temel hedefin sosyal yardımlara bağımlı kişilerin sürdürülebilir işlere yerleştirilmesi olduğunu söyledi.
Başbakan, kapsamlı değerlendirmeler yapılmadan uygulanacak sert kesintilerin daha büyük sosyal sorunlara yol açabileceği görüşünü dile getirdi.
Burnham’a göre yardımların aniden azaltılması, bazı kişileri ekonomik krize sürükleyebilir ve devletin başka alanlarda daha fazla harcama yapmasına neden olabilir.
Bu nedenle hükümet, istihdamı artırarak uzun vadede sosyal yardım ihtiyacını azaltmayı hedefliyor.
Seçimlerden Önce Harcamalar Azalacak mı?
Hükümetin sosyal yardım reformuna ilişkin açıklamaları, harcamaların ne zaman azaltılacağı konusunda soru işaretleri yarattı.
Maliye Bakanı John Healey, BBC Radio 4’ün Today programında yaptığı açıklamada sosyal yardım bütçesinde düşüş sağlanacağını ifade etti.
Ancak Hazine kaynakları, bu açıklamanın 2029’daki genel seçimlerden önce kesin bir azalma taahhüdü olarak değerlendirilmesine karşı çıktı.
Başbakanlık da hükümetin sosyal yardım harcamaları için kesin bir tarih veya keyfî hedef belirlemediğini açıkladı.
Hükümet sözcüsü, hedefin mevcut harcama düzeyini doğrudan azaltmak mı yoksa gelecekte beklenen artış hızını yavaşlatmak mı olduğunu netleştirmedi.
İngiltere’de bir sonraki genel seçimin en geç Ağustos 2029’a kadar yapılması gerekiyor.
2032’ye Kadar 78 Milyar Sterlinlik Artış Bekleniyor
OBR’nin tahminleri, sosyal yardım harcamalarının 2026’daki 353 milyar sterlin seviyesinden 2031-2032 mali yılında 431 milyar sterline yükseleceğini gösteriyor.
Bu, söz konusu dönem boyunca yıllık harcama düzeyinde yaklaşık 78 milyar sterlinlik artış anlamına geliyor.
Artışın başlıca nedenleri arasında emeklilik ödemeleri, sağlık sorunlarıyla bağlantılı yardımlar ve engellilik destekleri bulunuyor.
2031-2032 mali yılı için öngörülen harcamaların dağılımı şöyle:
-209,8 milyar sterlin: Devlet emekliliği ve kış yakıt desteği dâhil emeklilere yönelik ödemeler.
-110,7 milyar sterlin: Universal Credit ve önceki sistemlerden devam eden eşdeğer yardımlar.
-69,6 milyar sterlin: Personal Independence Payment (PIP) gibi engellilik yardımları.
Bu rakamlar, sosyal yardım sisteminin yalnızca işsizlere yapılan ödemelerden oluşmadığını; emekliler, engelliler ve düşük gelirli çalışanlar dâhil geniş bir kesimi kapsadığını ortaya koyuyor.
Engellilik Yardımları Yeniden İncelenecek
Hükümetin reform gündemindeki önemli başlıklardan biri, engellilik ve sağlık sorunları nedeniyle verilen sosyal yardımlar.
Kasım ayında yayımlanması beklenen iki kapsamlı raporun, yeni düzenlemelerin şekillenmesinde belirleyici olması bekleniyor.
Bunlardan ilki, İşçi Partili Bakan Sir Stephen Timms’in eş başkanlığında yürütülen engellilik yardımları incelemesi.
Raporda, mevcut destek sisteminin işleyişi ve olası reform seçenekleri ele alınacak.
Önceki Başbakan Keir Starmer döneminde sağlıkla bağlantılı bazı yardımların uygunluk koşullarını sıkılaştırma girişimi, İşçi Partili milletvekillerinin yoğun itirazıyla karşılaşmıştı.
Haziran 2025’te yaşanan parti içi tepkinin ardından hükümet, önerdiği değişikliklerin önemli bir bölümünden geri adım atmak zorunda kalmıştı.
Yeni yönetimin bu nedenle reform sürecinde daha geniş bir uzlaşma arayışına yönelmesi bekleniyor.
Eğitimde ve İstihdamda Olmayan Gençler İçin Yeni Plan
Kasım ayında açıklanması beklenen ikinci rapor, eski Bakan Alan Milburn tarafından yürütülen çalışmaya dayanıyor.
Raporda, eğitimde, istihdamda veya mesleki eğitimde bulunmayan gençlerin durumu ele alınacak.
İngiltere’de NEET olarak tanımlanan bu grup, hükümetin istihdam politikalarında öncelikli alanlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Başbakan Burnham, Milburn raporunun yayımlanmasını hükümetin önündeki önemli aşamalardan biri olarak nitelendirdi.
Hükümet, gençlerin iş gücü piyasasına katılımını artırarak sosyal yardımlara uzun süreli bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.
Bu yaklaşım kapsamında eğitim, beceri geliştirme ve istihdama geçişi destekleyen politikaların gündeme gelmesi bekleniyor.
Muhafazakâr Parti Hükümeti Eleştirdi
Ana muhalefetteki Muhafazakâr Parti ise hükümetin sosyal yardım harcamalarını kontrol altına almak için yeterince somut adım atmadığını savunuyor.
Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, bütçenin ardından yaptığı açıklamada ülkenin aşırı harcama, yüksek borçlanma ve ağır vergi yüküyle karşı karşıya olduğunu ileri sürdü.
Badenoch, sosyal yardım sistemindeki harcamaların kontrolsüz biçimde arttığını savunarak İşçi Partisi hükümetini eleştirdi.
Hükümetin sosyal yardım bütçesini azaltma konusunda net bir takvim ortaya koyamamasını da eleştiren Badenoch, bütçede yeterli reform yapılmadığını iddia etti.
Muhafazakâr Parti, sosyal yardım harcamalarının azaltılması için daha belirgin mali hedefler açıklanması gerektiği görüşünde.
Ekonomistlerden Mali Disiplin Uyarısı
İngiltere Merkez Bankasının eski başekonomisti Andy Haldane de sosyal yardım harcamalarının kontrol altına alınmasının ekonomik önemine dikkat çekti.
BBC’nin Political Thinking programına konuşan Haldane, hükümetin harcamalarda daha fazla disiplin sağlayacağını gösteren inandırıcı bir plan ortaya koymasının finans piyasalarında olumlu karşılanabileceğini söyledi.
Haldane, böyle bir reformun hükümetin mali güvenilirliğini güçlendirebileceğini değerlendirdi.
Ancak hükümetin sosyal yardım harcamalarını hangi araçlarla ve ne ölçüde azaltacağı henüz kesinleşmiş değil.
Emeklilik Sisteminde de Değişiklik Hazırlığı
Sosyal yardım harcamalarındaki artışın önemli bir bölümü emeklilere yönelik ödemelerden kaynaklanıyor.
Hükümet, devlet emekli maaşlarının artırılmasında kullanılan üçlü kilit sistemini (triple lock) 2030’dan itibaren reforme etmeyi daha önce taahhüt etmişti.
Mevcut sistem, emekli maaşlarının ücret artışı, enflasyon veya yüzde 2,5 oranlarından hangisi yüksekse ona göre artırılmasını esas alıyor.
Planlanan reformun ayrıntıları henüz açıklanmadı.
Emeklilik harcamalarının 2031-2032 döneminde yaklaşık 210 milyar sterline ulaşmasının beklenmesi, bu alandaki değişikliklerin kamu maliyesi açısından önemini artırıyor.
Gözler Kasım Ayında Açıklanacak Raporlarda
İngiltere hükümetinin sosyal yardım reformuna ilişkin yol haritasının önümüzdeki aylarda daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Özellikle engellilik yardımları ve iş gücü piyasasının dışında kalan gençlere ilişkin raporlar, hükümetin hangi değişiklikleri gündeme getireceğini gösterecek.
Başbakan Burnham, sosyal yardım harcamalarını azaltma hedefini korurken bunun insanların temel ihtiyaçlarını karşılamasını zorlaştıracak ani kesintilerle değil, kalıcı istihdam olanaklarının artırılmasıyla gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyor.
Buna karşılık muhalefet, artan kamu harcamaları karşısında daha somut ve takvime bağlanmış önlemler talep ediyor.
