İngiltere ile AB’den yeni anlaşma: Gıda ticareti, emisyon ve gençlik hareketliliğinde uzlaşma
İngiltere ile Avrupa Birliği, Brexit sonrası ilişkileri geliştirmek amacıyla gıda ticareti, emisyon ticareti ve gençlik hareketliliği alanlarında anlaşmaya vardı. Ancak AB öğrencilerinin İngiltere’de ödeyeceği üniversite ücretleri konusunda görüşmeler sürüyor. AB tarafı, anlaşmaların yürürlüğe girmesini bu başlıkta sağlanacak uzlaşmaya bağlıyor.
The Guardian’ın aktardığına göre, Brüksel’de düzenlenen İngiltere-AB zirvesinde taraflar üç temel alandaki müzakerelerde uzlaşma sağladı. İngiltere Başbakanı Andy Burnham, zirvede Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Birliği Konseyi Başkanı António Costa ile bir araya geldi.
Downing Street, anlaşmanın tamamlandığını açıklarken bazı konularda görüşmelerin devam edeceğini bildirdi. Tarafların uygulama takvimi üzerinde de uzlaştığı, ayrıntıların ortak açıklamada yayımlanacağı belirtildi.
Üniversite ücretleri konusunda altı aylık ek müzakere
Zirvenin en önemli anlaşmazlık başlığını, AB ülkelerinden İngiltere’ye giden öğrencilerin ödeyeceği üniversite ücretleri oluşturuyor.
Brüksel, AB vatandaşı öğrencilerin yüksek uluslararası öğrenci ücretleri yerine, İngiltere’de yerli öğrencilere uygulanan ücretlerden yararlanmasını istiyor. Londra ile bu konuda henüz uzlaşma sağlanamadığı için görüşmelerin altı ay daha sürdürülmesi öngörülüyor.
Guardian’ın gördüğü AB Konseyi ve Avrupa Komisyonu açıklamasında, üniversite ücretlerine ilişkin düzenleme ile diğer üç anlaşmanın tek bir paket olarak değerlendirildiği ifade ediliyor. AB kaynaklarına göre gıda, emisyon ticareti ve gençlik hareketliliği anlaşmaları, öğrenci ücretlerinde kabul edilebilir bir çözüm bulunmadan yürürlüğe girmeyecek.
Bu nedenle Londra’nın anlaşmanın tamamlandığı yönündeki açıklaması, bütün düzenlemelerin hemen uygulanacağı anlamına gelmiyor.
Gıda ticaretinde Brexit kaynaklı işlemler azaltılacak
Gıda ve içecek anlaşması, hayvan ve bitki sağlığı kurallarını kapsayan ortak bir alan oluşturulmasını hedefliyor. Düzenlemeyle et, peynir, şarap ve çiçek gibi ürünlerin ticaretinde Brexit sonrasında ortaya çıkan bürokratik yüklerin önemli ölçüde azaltılması amaçlanıyor.
Anlaşma kapsamında İngiltere’nin ilgili AB standartlarıyla uyum sağlaması gerekecek. Haberde, düzenlemenin 2028’den önce yürürlüğe girmesinin beklenmediği belirtiliyor.
Müzakerelerde İngiltere’nin AB’nin gıda mevzuatı hazırlanırken oy hakkına sahip olup olmayacağı da tartışıldı. Fransa’nın başını çektiği itirazların ardından Londra’ya oy hakkı verilmemesi, buna karşılık düzenleme sürecinin önemli aşamalarında görüşünün alınması öngörülüyor.
Emisyon ticareti sistemleri birbirine bağlanacak
İkinci anlaşma, İngiltere’nin emisyon ticareti sistemi ile AB sisteminin birbirine bağlanmasını kapsıyor.
Bu adımla, Brexit nedeniyle kesilen bağlantının yeniden kurulması ve şirketlerin karşılıklı karbon maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor. Habere göre düzenleme, çelik, çimento ve elektrik gibi karbon yoğun ürünlerde tarafların birbirlerinin ithalatlarına uyguladığı karbon ücretlerinden muafiyet sağlayacak.
Bu alanda da İngiltere’nin ilgili AB kurallarıyla uyum sağlaması gerekecek.
Gençlere üç yıla kadar yaşama ve çalışma imkânı
Üçüncü anlaşma, gençlerin Manş Denizi’nin iki yakasında yaşamasına, çalışmasına, seyahat etmesine ve eğitim görmesine imkân tanıyacak karşılıklı hareketlilik programını içeriyor.
Program kapsamında kalış süresinin üç yıla kadar olması öngörülüyor. Haberde, İngiltere’ye gelecek genç AB vatandaşları için 100 bin kişilik üst sınırdan söz ediliyor.
Ancak programın hemen başlaması beklenmiyor. Guardian’ın aktardığı değerlendirmeye göre uygulamanın 2030’a kadar hayata geçmemesi ihtimali bulunuyor. Üniversite ücretlerine ilişkin anlaşmazlık da bu sürecin önemli parçalarından biri olmaya devam ediyor.
Burnham: Ekonomiye yüzde 0,5’e kadar katkı sağlayabilir
Zirve öncesinde Brüksel’de iş dünyası temsilcileriyle buluşan Burnham, anlaşmaların İngiltere ekonomisine katkısını vurguladı.
Hazine analizine atıfta bulunan Burnham, paketin gayrisafi yurt içi hasılada yüzde 0,5’e kadar artış sağlayabileceğini söyledi. Daha önce dile getirilen tahmin yüzde 0,4 düzeyindeydi.
Maliye Bakanı John Healey ise ticarette bürokrasinin azaltılmasının şirketlere tasarruf sağlayabileceğini ve büyümeyi destekleyebileceğini belirtti. Açıklamalarda, AB ile daha yakın ekonomik ilişkilerin işletmelere ve tüketicilere fayda sağlamasının amaçlandığı vurgulandı.
Göç ve enerji alanlarında yeni görüşmeler gündemde
Zirvenin gündemi ekonomik anlaşmalarla sınırlı kalmadı. Guardian’ın aktardığı ortak açıklama taslağına göre taraflar, iltica başvurusu reddedilen kişilerin üçüncü ülkelere gönderilmesi konusunda yapılandırılmış görüşmeler başlatmayı planlıyor.
Bu başlık, henüz uygulanmaya başlanmış bir gönderme programından ziyade, olası iş birliğine ilişkin müzakere sürecini ifade ediyor.
İngiltere’nin AB enerji tek pazarına katılımı konusunda da görüşmeler açılması öngörülüyor. Anlaşmaların kesin uygulama takvimi ve açık kalan başlıklara ilişkin ayrıntıların ortak açıklamayla netleşmesi bekleniyor.

