Andy Burnham ötenazi oylamasında oy kullanmayacak
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, İngiltere ve Galler’de ölümcül hastalar için yardımlı ölümü yasallaştırmayı amaçlayan yasa tasarısının Avam Kamarası’ndaki ikinci okuma oylamasına katılmayacağını açıkladı. Burnham, kişisel görüşleri bulunduğunu ancak başbakan olarak parlamentodaki tartışmayı etkilemek istemediğini belirtti.
İngiltere’de uzun süredir tartışılan yardımlı ölüm düzenlemesi yeniden parlamentonun gündemine geliyor. Milletvekillerinin, “Terminally Ill Adults (End of Life) Bill” adı verilen tasarıyı yaklaşık iki hafta içinde yeniden görüşmesi ve oylaması bekleniyor.
Başbakan Andy Burnham ise selefi Sir Keir Starmer’dan farklı olarak oylamada oy kullanmayacağını duyurdu.
“Kararı Parlamento vermeli”
Burnham, İşçi Partili milletvekillerine gönderdiği mektupta konuyla ilgili kişisel görüşlerinin bulunduğunu ancak meselenin parlamentonun karar vermesi gereken bir konu olduğunu söyledi.
Başbakan olarak görevinin, milletvekillerinin ortaya koyacağı iradeyi uygulamak olduğunu belirten Burnham, yasanın değişmesi ya da mevcut haliyle kalması durumunda hükümetin parlamentonun kararına göre hareket edeceğini ifade etti.
Burnham ayrıca başbakan olarak tartışmayı gereğinden fazla etkilemek istemediğini belirterek, ikinci okuma oylamasına katılmama kararı aldığını açıkladı.
Starmer geçen yıl “evet” oyu vermişti
Burnham’ın tutumu, eski Başbakan Sir Keir Starmer’ın yaklaşımından ayrılıyor.
Starmer, geçen yıl parlamentoya gelen benzer yasa teklifine destek oyu vermiş ancak hükümet adına kampanya yürütmemiş ve resmi olarak tarafsız bir pozisyon benimsemişti.
Burnham ise görüş ayrılıklarının doğal olduğunu belirterek, yardımlı ölüm konusunun son derece kişisel ve hassas bir tartışma olduğunu vurguladı. Farklı görüşlerin saygı ve nezaket çerçevesinde ele alınması gerektiğini söyledi.
Hükümet resmi olarak tarafsız kalacak
Burnham, hükümetin tasarı konusunda resmi olarak tarafsız kalmaya devam edeceğini de açıkladı.
Bakanların kendi vicdanlarına göre oy kullanabileceklerini belirten Başbakan, buna karşın hükümet üyelerinden kamuoyu önünde tartışmanın aktif bir parçası olmamalarını istedi.
Burnham’ın bakanlara gönderdiği ayrı mektupta, bakanların tasarının kendi bakanlıklarının sorumlulukları açısından yaratabileceği sonuçlar hakkında kamuoyuna görüş bildirmekten kaçınmaları gerektiği belirtildi.
Burnham daha önce prensipte destek vermişti
Andy Burnham, Greater Manchester Belediye Başkanı olarak görev yaptığı dönemde yardımlı ölüm uygulamasına prensip olarak olumlu baktığını belirtmişti.
Ancak Haziran ayında yaptığı açıklamada, sosyal bakım ve palyatif bakım hizmetleri yeterince geliştirilmeden böyle bir uygulamanın hayata geçirilmesinin ciddi zorluklar yaratabileceğini söylemişti.
Bu nedenle Burnham’ın mevcut tutumu, doğrudan tasarıya karşı çıkmaktan çok başbakanlık makamının tartışma üzerindeki etkisini sınırlama yaklaşımı olarak değerlendiriliyor.
Tasarı kimleri kapsıyor?
Yasa tasarısı, 18 yaşından büyük ve doktorlar tarafından altı ay içinde hayatını kaybetmesi beklenen ölümcül hastalığa sahip yetişkinlerin belirli güvenceler altında yaşamlarını sonlandırmak için yardım alabilmelerine imkan tanımayı amaçlıyor.
Tasarı çeşitli denetim ve güvenlik mekanizmaları içeriyor. Düzenlemeyi destekleyenler, kişinin kendi yaşamının sonuna ilişkin karar verme hakkına vurgu yaparken, karşı çıkanlar özellikle savunmasız kişilerin baskı altında kalabileceği ve sağlık sistemi üzerindeki etkiler konusunda endişelerini dile getiriyor.
Geçen yıl Avam Kamarası’ndan geçmişti
Benzer düzenleme geçen yıl Avam Kamarası’nda kabul edilmiş ancak Lordlar Kamarası’ndaki süreç tamamlanamamıştı.
Lordlar Kamarası üyeleri tasarıya 1.200’den fazla değişiklik önergesi sunmuş, uzun süren incelemeler sonucunda yasama sürecinin tamamlanması için yeterli zaman kalmamıştı.
Yeni tasarı ise geçen yıl Avam Kamarası’na sunulan düzenlemeyle aynı içeriğe sahip.
Destekçiler tasarının değiştirilmeden geçmesini istiyor
İşçi Partili milletvekili Lauren Edwards tarafından parlamentoya sunulan tasarının destekçileri, metnin Avam Kamarası’ndan değişiklik yapılmadan geçmesini istiyor.
Bunun önemli bir hukuki nedeni bulunuyor. BBC’nin aktardığına göre Avam Kamarası’nın tasarıda değişiklik yapması, Lordlar Kamarası’nın düzenlemeyi yeniden engellemesi halinde Parlamento Yasaları kapsamında kullanılabilecek bazı yetkilerin devreye sokulmasını zorlaştırabilir.
Bu nedenle destekçiler, Lordlar Kamarası’nın ya tasarıyı kabul edeceğini ya da düzenlemenin değiştirilmeden yasalaşması ihtimaliyle karşı karşıya kalacağını düşünüyor.
Lordlar Kamarası’nda 1.200’den fazla değişiklik önerilmişti
Önceki süreçte Lordlar Kamarası’nda çoğunluğu tasarıya karşı çıkan üyeler tarafından 1.200’den fazla değişiklik önergesi sunulmuştu.
Ölümcül kanser hastası olan ve yardımlı ölüm hakkını savunan Dame Esther Rantzen, bu girişimlerin tasarıyı incelemekten çok süreci sabote etmeye yönelik olduğunu savunmuştu.
Tasarıya karşı çıkan gruplar ise yeni süreçte de düzenlemeyi ayrıntılı şekilde incelemeye devam edeceklerini açıkladı.
İskoçya benzer düzenlemeyi reddetti
Yardımlı ölüm konusu Birleşik Krallık’ın diğer bölgelerinde de tartışılıyor.
İskoçya’da yardımlı ölümü yasallaştırmayı amaçlayan ayrı bir yasa tasarısı Mart 2026’da İskoç Parlamentosu tarafından reddedilmişti.
İngiltere ve Galler için hazırlanan yeni tasarının parlamentodaki ikinci okuma oylaması ise önümüzdeki haftalarda yapılacak. Burnham’ın oy kullanmama kararıyla birlikte hükümet, sürecin milletvekillerinin serbest oyuyla şekillenmesini amaçlıyor.
