İngiltere’de enerji faturalarına büyük müdahale hazırlığı
İngiltere hükümeti, ocak ayında enerji faturalarında beklenen yüzlerce sterlinlik artışa karşı düşük gelirli haneleri korumak için 1 milyar sterlini aşan yeni bir destek paketi üzerinde çalışıyor. Maliye Bakanı John Healey’in bu ay açıklanacak bütçede enerji maliyetlerine yönelik önemli bir müdahaleye yer vermesi bekleniyor.
Ocak ayında faturalar 442 sterline kadar artabilir
Hükümeti harekete geçiren temel gelişme, enerji fiyat tavanına ilişkin yeni tahminler oldu. İran savaşı nedeniyle enerji maliyetlerinde yaşanan yükselişin, ocak ayında fiyat tavanını yıllık bazda 442 sterline kadar artırabileceği öngörülüyor.
Böyle bir artışın, Başbakan Andy Burnham’ın göreve geldikten sonra elektrik faturalarında açıkladığı KDV indiriminin sağladığı avantajı tamamen ortadan kaldırabileceği belirtiliyor.
Hükümet daha önce KDV indiriminin bu yıl tüketicilere verilecek son büyük destek olacağını belirtmişti. Ancak son fiyat tahminleri sonrası bu yaklaşımın değişmeye başladığı bildirildi.
1 milyar sterlini aşan destek paketi hazırlanıyor
Maliye Bakanı Healey’in enerji tüketicilerine destek amacıyla 1 milyar sterlinden fazla kaynak ayırmayı değerlendirdiği belirtiliyor.
Planın en önemli bölümünü düşük gelirli ve belirli sosyal yardımlardan yararlanan hanelere uygulanan “Warm Home Discount” desteğinin artırılması oluşturuyor.
Mevcut sistemde uygun hanelerin enerji faturalarına 150 sterlin indirim uygulanıyor. Healey’in bu desteği 100 sterlin daha artırarak toplam indirimi 250 sterline çıkarmayı değerlendirdiği bildirildi.
Yeni 100 sterlinlik bölümün mevcut sistemden farklı olarak enerji faturalarını ödeyen diğer tüketiciler yerine doğrudan vergi gelirlerinden finanse edilmesi gündemde.
Tüm hanelerin faturalarını 120 sterlin düşürecek teklif
Enerji Bakanı Miatta Fahnbulleh ise daha kapsamlı bir müdahale yapılmasını istiyor. Fahnbulleh’in önerisi, enerji faturalarının üzerine eklenen bazı vergisel ve politika kaynaklı yüklerin tamamen kaldırılması.
Bu model hayata geçirilirse tüm tüketicilerin enerji faturalarının yaklaşık 120 sterlin azalabileceği belirtiliyor.
Söz konusu kesintiler yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği programlarının finansmanında kullanılıyor. Öneriye göre bu programların maliyeti tüketicilerin faturalarından değil genel vergilerden karşılanacak.
Ancak uygulamanın kamu maliyesine yaklaşık 3,2 milyar sterline mal olabileceği hesaplanıyor. Healey’in bu nedenle öneriye sıcak bakmadığı belirtiliyor.
“Sosyal tarife” sistemi gündemde
Enerji Bakanlığı yetkilileri bütçe sonrasında uygulanabilecek daha köklü modeller üzerinde de çalışıyor. Bunlardan biri “sosyal tarife” olarak adlandırılan sistem.
Bu modelde düşük gelirli haneler, kullandıkları her birim elektrik için daha yüksek gelirli tüketicilerden daha düşük ücret ödeyecek.
Ancak sistemin uygulanabilmesi için vergi kurumları, Maliye Bakanlığı ve enerji şirketleri arasında geniş çaplı veri paylaşımı ve yeni bir altyapı kurulması gerekiyor. Bu nedenle sosyal tarifenin kısa vadede devreye alınmasının zor olduğu belirtiliyor.
Temel enerji tüketimi daha ucuz olabilir
Masadaki bir başka seçenek ise “rising block tariff” olarak bilinen kademeli fiyatlandırma modeli.
Bu sistemde hanelerin temel ihtiyaçlarını karşılayacak belirli miktardaki enerji daha düşük ve korumalı bir tarifeden sunulacak. Tüketim belirlenen sınırı aştıkça enerji birim fiyatı yükselmeye başlayacak.
Böylece düşük enerji tüketen hanelerin korunması, yüksek tüketim yapanların ise daha fazla ödeme yapması hedefleniyor.
Hükümet enerji piyasasında reform istiyor
Başbakan Andy Burnham, İngiltere’de hanelerin ve işletmelerin Avrupa’daki en yüksek enerji maliyetlerinden bazılarıyla karşı karşıya olduğunu belirterek mevcut enerji piyasasının reforme edilmesi gerektiğini savundu.
Burnham, önümüzdeki 10 yıl içerisinde İngiltere’deki enerji maliyetlerini Avrupa’daki komşu ülkelerle benzer seviyelere indirmeyi hedeflediklerini söyledi.
Uzmanlar da yaklaşan fiyat artışına karşı özellikle düşük gelirli hanelere yönelik desteğin güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Aynı zamanda gelecekte yaşanabilecek enerji krizlerinde geçici yardımlar yerine otomatik devreye girebilecek kalıcı mekanizmaların oluşturulması gerektiği vurgulanıyor.
Maliye Bakanlığı: Kararlar bütçede açıklanacak
Maliye Bakanlığı ise henüz kesin bir karar alınmadığını bildirdi. Bakanlık, vergi ve harcamalara ilişkin kararların Maliye Bakanı tarafından bütçe gibi resmi mali açıklamalarda duyurulacağını belirtti.
Healey aynı zamanda artan savunma harcamaları nedeniyle bütçede ciddi bir mali baskıyla karşı karşıya. Hükümetin ek 4,7 milyar sterlinlik savunma harcamasını finanse etmek ve mali rezervlerini yeniden güçlendirmek için yeni gelir kaynakları aradığı belirtiliyor.
Bu nedenle enerji desteğinin kapsamı ve nasıl finanse edileceği, bu ay açıklanacak bütçenin en önemli başlıklarından biri olmaya hazırlanıyor.
