İngiltere’de evli olmayan çiftler için miras ve mal paylaşımı hakları genişliyor
İngiltere ve Galler’de birlikte yaşayan ancak evli olmayan milyonlarca çifti ilgilendiren kapsamlı bir hukuk reformu gündemde. Adalet Bakanlığı (Ministry of Justice), evli olmayan çiftlerin miras ve mali haklarını güçlendirecek düzenlemeler için 10 haftalık kamu istişare süreci başlattı.
Hayata geçirilmesi halinde yeni sistem, yıllardır birlikte yaşayan ancak resmi nikâhı bulunmayan kişilere ilk kez önemli yasal koruma sağlayacak. Özellikle eşlerden birinin vasiyet bırakmadan hayatını kaybetmesi veya çiftlerin ayrılması halinde ortaya çıkan mağduriyetlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Trajik olay reform tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı
Reform tartışmalarının merkezinde Amelia’nın yaşadığı acı deneyim yer alıyor.
Yedi yıldan uzun süre birlikte yaşadığı nişanlısı Simon, düğünlerinden yalnızca birkaç ay önce ani şekilde hayatını kaybetti. Çift evli olmadığı ve Simon’ın vasiyeti bulunmadığı için mirasın büyük bölümü yasal olarak anne ve babasına geçti.
Amelia, nişanlısının arabasını, telefonunu, emeklilik birikimini ve hatta kişisel eşyalarını bile alamadığını söyledi. Yaklaşık 10 bin sterlin hukuk masrafı yaptığını belirten Amelia, ortak evlerini yalnızca mülkiyet ortaklığı sayesinde koruyabildiğini ancak ipotek borcunun tamamını üstlenmek zorunda kaldığını anlattı.
Yaşadığı süreci “Onu kaybettim, ardından birlikte kurduğumuz hayatı da kaybettim.” sözleriyle özetledi.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
Mevcut uygulamada evli olmayan çiftler, partnerleri vasiyet bırakmadan hayatını kaybederse otomatik miras hakkına sahip olmuyor. Miras sırasıyla çocuklara, ardından ebeveynlere ve diğer akrabalara geçiyor.
Yeni öneriye göre ise birlikte en az beş yıl yaşayan ya da ortak çocuk sahibi olup en az iki yıldır birlikte olan çiftlerde, sağ kalan partner mirasın öncelikli hak sahibi olabilecek.
Ancak evli çiftlerle tamamen aynı haklar tanınmayacak. Örneğin evli çiftlerin yararlandığı veraset vergisi muafiyeti evli olmayan çiftler için geçerli olmayacak. 325 bin sterlin üzerindeki miraslarda yüzde 40 veraset vergisi ödenmeye devam edecek.
Mahkemeler ayrıca ilişkinin “evliliğe eşdeğer” olup olmadığını değerlendirecek. Bunun için birlikte yaşama süresi, ortak mali hesaplar ve çevrenin çifti nasıl gördüğü gibi kriterler dikkate alınacak.
Ayrılık halinde de mali koruma geliyor
Taslak düzenleme yalnızca ölüm halinde değil, ayrılık durumunda da önemli değişiklikler içeriyor.
En az üç yıldır birlikte yaşayan veya ortak çocuğu bulunan çiftlerden biri, ayrılık sonrasında diğer taraftan toplu para ödemesi, mülk devri veya emeklilik hakkından pay talep edebilecek.
Bu haklar evli çiftlerde olduğu kadar geniş olmayacak. Amaç, mal paylaşımı yapmak değil, özellikle ekonomik açıdan mağdur olan tarafın temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesini sağlamak.
Aile içi şiddet mağdurları için önemli koruma
Kadın hakları ve aile hukuku alanında çalışan kuruluşlar, düzenlemenin özellikle ekonomik şiddete maruz kalan kişiler açısından büyük önem taşıdığını belirtiyor.
Surviving Economic Abuse adlı kuruluşun yöneticisi Sam Smethers, mevcut sistemde birçok kişinin şiddet gördüğü ilişkiyi terk ettiğinde evini, birikimlerini ve mali güvenliğini de geride bırakmak zorunda kaldığını söyledi.
Yeni düzenlemeyle bu kişilerin ayrılık sonrasında daha güçlü mali haklara sahip olması bekleniyor.
İstemeyen çiftler sistem dışında kalabilecek
Öneriler kapsamında çiftlere yeni haklardan karşılıklı anlaşarak vazgeçme imkânı da tanınacak. Bunun için bağımsız hukuki danışmanlık alınması ve mali durumun karşılıklı olarak açıklanması gibi güvence mekanizmaları öngörülüyor.
Bununla birlikte bazı çevreler, evlenmeyi bilinçli olarak tercih etmeyen kişilerin istemedikleri halde yeni sisteme dâhil edileceğini savunarak tasarıya eleştiri yöneltiyor.
Diğer ülkelerde benzer uygulamalar var
Benzer düzenlemeler hâlihazırda Avustralya ve İsveç gibi ülkelerde uygulanıyor.
Avustralya’da iki yıl birlikte yaşayan çiftler birçok konuda evli çiftlerle benzer haklara sahip olurken, İsveç’te birlikte edinilen bazı mallar ayrılık halinde paylaşılabiliyor.
İngiltere hükümeti ise modern yaşam biçimlerini dikkate alarak hukuk sistemini güncellemeyi hedefliyor. Taslak düzenlemenin yasalaşması halinde, evli olmayan milyonlarca çift ilk kez kapsamlı miras ve mali koruma hakkı elde edecek.
