İngiltere’de sosyal medyadaki yasa dışı sperm bağışı ağı savunmasız kadınları hedef alıyor
İngiltere’de sosyal medya üzerinden faaliyet gösteren yasa dışı sperm bağışı ağları, çocuk sahibi olmak isteyen kadınları ciddi risklerle karşı karşıya bırakıyor. BBC Wales Investigates tarafından yürütülen araştırma, düzenleme dışı sperm bağışının ne kadar kolay erişilebilir hale geldiğini ve bazı kadınların cinsel baskı, dolandırıcılık ve sağlık riskleriyle karşı karşıya kaldığını ortaya koydu.
Çocuk sahibi olma umudu istismar ediliyor
Araştırmaya göre NHS destekli doğurganlık tedavilerine erişemeyen veya özel klinik ücretlerini karşılayamayan birçok kadın, Facebook grupları ve özel internet siteleri üzerinden sperm bağışçısı arıyor.
Ancak bu durum, denetlenmeyen ve büyük ölçüde kontrolsüz bir piyasanın oluşmasına yol açmış durumda. Uzmanlar, çocuk sahibi olma arzusu içindeki kadınların son derece savunmasız hale geldiğini ve bazı kişilerin bu durumdan faydalanmaya çalıştığını belirtiyor.
İngiltere İnsan Döllenmesi ve Embriyoloji Kurumu (HFEA), kadınların “avcı bağışçılar” tarafından istismar edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı.
BBC sahte kimlikle sperm siparişi verdi
BBC araştırmacıları, sistemin ne kadar kolay işlediğini test etmek amacıyla sahte bir kimlikle internet üzerinden sperm siparişi verdi.
Kendisini “Joe Donor” olarak tanıtan ve dünya genelinde 180 çocuğun biyolojik babası olduğunu iddia eden Robert Albon ile iletişime geçildi. Kimlik doğrulaması yapılmadan ve herhangi bir sağlık raporu talep edilmeden yalnızca birkaç e-posta ve telefon görüşmesi sonrasında ertesi gün teslimat ayarlandı.
100 sterlin karşılığında gönderilen sperm örneği, domates püresi kutusuna yerleştirilmiş buz kalıplarıyla birlikte posta yoluyla teslim edildi.
Klinik incelemesinde sperm hücrelerinin ölü olduğu ortaya çıktı
BBC’nin teslim aldığı örnek daha sonra lisanslı bir doğurganlık kliniğinde incelendi.
Uzmanlar, örnekteki tüm sperm hücrelerinin ölü olduğunu belirledi. Bu durum, sosyal medya üzerinden satılan sperm örneklerinin sağlık ve kalite açısından hiçbir güvence taşımadığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Bağışçı Robert Albon ise sonucun taşıma ve saklama koşullarından kaynaklanmış olabileceğini savunarak bu yöntemle çok sayıda başarılı gebelik elde edildiğini öne sürdü.
Facebook gruplarında cinsel ilişki baskısı
Araştırma sırasında BBC muhabiri boş bir profille sperm bağış gruplarına katıldı. Bazı bağışçıların yalnızca yapay döllenme teklif ettiği görülürken, çok sayıda erkeğin cinsel ilişkiyi şart koştuğu ortaya çıktı.
Bazıları bağış karşılığında ücret talep ederken, bazıları ise özel fotoğraflar isteyerek kadınlarla kişisel ilişki kurmaya çalıştı.
Kadın kullanıcılar arasında paylaşılan uyarı mesajlarında, bazı bağışçıların geçmişte cinsel suçlardan hüküm giydiği iddiaları da yer aldı.
“Sperm için Tinder” benzeri siteler yaygınlaşıyor
Güney Galler’de yaşayan Tianna ve eşi Nikki, NHS desteğinden yararlanamadıkları ve özel kliniklerin maliyetini karşılayamadıkları için düzenleme dışı bağışçı arayışına girdiklerini anlattı.
Tianna, bazı internet sitelerini “sperm için Tinder” olarak tanımlayarak kullanıcıların göz rengi, saç rengi ve fiziksel özelliklere göre bağışçı seçebildiğini söyledi.
Çift, sonunda güven duydukları bir bağışçıyla anlaşarak çocuk sahibi oldu. Ancak hazırladıkları ebeveynlik sözleşmesinin hukuki geçerliliği bulunmuyor.
Düzenleme dışı bağışçılar binlerce dolar talep ediyor
Araştırmada yer alan Amerikalı bağışçı Daniel Bayen ise dünyanın farklı ülkelerine seyahat ederek sperm bağışı yaptığını ve bazı ülkelerde bağış başına 20 bin dolara kadar ödeme teklif edildiğini açıkladı.
Bayen, kendisini “en yüksek ücret alan bağışçı” olarak tanımlarken aynı zamanda “kâr amacı gütmeden” çalıştığını iddia ediyor.
Uzmanlar ise bu tür ticari faaliyetlerin etik ve hukuki açıdan ciddi soru işaretleri yarattığını belirtiyor.
Yetkililerden uyarı: Ciddi suçlar işleniyor olabilir
HFEA yetkilileri, düzenleme dışı sperm bağışının kendisinin suç olmadığını ancak spermin işlenmesi, depolanması, dağıtılması ve satılması gibi işlemlerin lisanslı klinikler dışında yapılmasının İngiltere yasalarına aykırı olabileceğini açıkladı.
Kurum ayrıca bazı bağışçıları polise bildirdiğini ve Facebook’un sahibi olan Meta ile bu tür grupların kapatılması konusunda temas halinde olduğunu duyurdu.
Ulusal Polis Şefleri Konseyi de vatandaşları yalnızca lisanslı klinikleri kullanmaları konusunda uyararak, düzenleme dışı bağış sistemlerinin hem sağlık hem de güvenlik açısından ciddi riskler taşıdığını vurguladı.
Sosyal medya şirketleri üzerindeki baskı artıyor
Uzmanlara göre Facebook ve benzeri platformlar, yasa dışı sperm bağışı ağlarının büyümesinde önemli rol oynuyor. HFEA, sosyal medya şirketlerinin kadınları sağlık riskleri ve yasal sonuçlar konusunda daha görünür şekilde uyarması gerektiğini savunuyor.
Araştırma, çocuk sahibi olma umuduyla hareket eden kadınların internette giderek büyüyen ve yeterince denetlenmeyen bir pazarın hedefi haline geldiğini ortaya koyarken, yetkililer daha sıkı düzenleme çağrısında bulunuyor.
