Karayip ülkelerinden İngiltere’ye kölelik tazminatı baskısı
Karayip ülkeleri, transatlantik köle ticareti ve sömürgecilik döneminin sonuçları nedeniyle İngiltere ile “onarıcı adalet” görüşmeleri başlatılması için ortak bir eylem planı hazırlıyor. Barbados’ta düzenlenen Caricom Bölgesel Tazminat Konferansı’nda bir araya gelen temsilciler, diplomatik görüşmelerden sonuç alınamaması halinde uluslararası hukuk yollarının da değerlendirilebileceğini açıkladı. İngiliz hükümeti ise kölelik için tazminat ödemeyeceği yönündeki tutumunu sürdürüyor.
İngiltere ile uzun vadeli müzakere talebi
Karayip ülkelerinin öncelikli hedefi, İngiltere’yi hedefli ve yapıcı müzakerelere dahil etmek. Konunun yaklaşan Commonwealth ve Birleşmiş Milletler toplantılarında yeniden gündeme getirilmesi bekleniyor.
St Vincent ve Grenadinler’in eski Başbakanı Ralph Gonsalves, köleliğin yüzyıllar boyunca devam ettiğine dikkat çekerek çözümün de uzun vadeli olması gerektiğini savundu. Gonsalves, onarıcı adalet sürecinin birkaç kuşağı kapsayabilecek somut bir plan üzerinden yürütülmesi gerektiğini belirtti.
Uluslararası mahkeme seçeneği masada
Diplomatik girişimlerin sonuç vermemesi halinde hukuki seçeneklerin devreye sokulabileceği belirtiliyor. Barbados Ulusal Tazminat Görev Gücü Başkan Yardımcısı David Comissiong, çeşitli hukuki stratejilerin değerlendirildiğini söyledi.
Bunlar arasında İngiltere merkezli Privy Council üzerinden girişimlerde bulunulması ve Uluslararası Adalet Divanı’ndan danışma görüşü talep edilmesi bulunuyor. Jamaika da kısa süre önce Kral Charles’a resmi bir dilekçe sunarak kölelik ve sonuçları konusunda hukuki değerlendirme talep etmişti.
BM kararı tartışmaya yeni boyut kazandırdı
Mart 2026’da 123 ülke, köleliği insanlığa karşı en ağır suçlardan biri olarak nitelendiren BM kararını destekledi. İngiltere ise oylamada çekimser kalan Avrupa ülkeleri arasında yer aldı.
Ağustos ayında BM Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi de devletlerin transatlantik köle ticaretinin kalıcı etkilerini ele almak için kapsamlı önlemler alması ve tazminat konusunu değerlendirmesi gerektiğini bildirdi.
Barbados Başbakanı Mottley: Kimseyi iflas ettirmek istemiyoruz
Barbados Başbakanı Mia Mottley ise taleplerinin İngiltere’yi ekonomik olarak zor durumda bırakmayı amaçlamadığını vurguladı. Mottley, temel taleplerinin “adalet” olduğunu söyledi.
Barbados tarafından 2026’da yaptırılan bir araştırmada, İngiliz sömürgeciliği ve kölelik döneminde ülkeden yaklaşık 25 milyon yıllık yaşam ve emeğin alındığı hesaplandı. Mottley ayrıca İngiliz devletinin köleliğin kaldırılmasının ardından köle sahiplerine ödediği 20 milyon sterlinlik tazminat için oluşan borcun geri ödenmesinin yaklaşık iki yüzyıla yayıldığına dikkat çekti.
İngiliz hükümetinin tutumu değişmedi
Karayip ülkelerinin artan diplomatik ve hukuki girişimlerine rağmen İngiliz hükümetinin mevcut pozisyonu değişmiş değil. Başbakanlık sözcüsü bu ay yaptığı açıklamada İngiltere’nin tazminat ödemeyeceği yönündeki uzun süredir devam eden hükümet tutumunu yineledi.
Karayip ülkeleri ise yalnızca doğrudan mali ödeme değil; resmi özür, eğitim ve kalkınma programları, kültürel mirasın iadesi, sağlık alanındaki eşitsizliklerin giderilmesi, teknoloji transferi ve borçların ele alınması gibi daha geniş bir “onarıcı adalet” çerçevesini gündemde tutuyor.
