İskoçya Parlamentosu’dan Ötenazi Yasasına Ret!

İskoçya Parlamentosu, ülkeyi Birleşik Krallık’ta ötanaziyi yasallaştıran ilk bölge haline getirebilecek yasa tasarısını reddetti. Liberal Demokrat milletvekili Liam McArthur tarafından sunulan teklif, uzun ve duygusal tartışmaların ardından 69’a karşı 57 oyla kabul edilmedi. Oylama, parlamentoda yıllardır süren en tartışmalı etik ve hukuki konulardan birine sahne oldu.

Tasarı ne getiriyordu?

“Ölümcül Hastalığı Olan Yetişkinler İçin Destekli Ölüm” tasarısı, ölümcül hastalığı bulunan ve akıl sağlığı yerinde olan yetişkinlerin tıbbi yardım alarak yaşamlarını sonlandırabilmesine olanak tanıyacaktı.
Tasarıya göre başvuruda bulunacak kişilerin: En az iki ayrı yazılı talepte bulunması, Bağımsız doktorlar tarafından değerlendirilmesi , Herhangi bir baskı altında olup olmadıklarının denetlenmesi gerekiyordu.

Ayrıca yapılan değişikliklerle, yalnızca altı aydan az ömrü kaldığı değerlendirilen hastaların bu haktan yararlanabilmesi şartı getirilmişti.

Tartışmaların odağında “zorlama” riski

Yasa tasarısına karşı çıkan milletvekilleri, özellikle savunmasız bireylerin baskı altında kalabileceği riskine dikkat çekti. Engelli hakları savunucuları ve bazı politikacılar, düzenlemenin kötüye kullanılabileceğini savundu.

Muhalif isimlerden Jeremy Balfour, yasa tasarısının “Pandora’nın kutusunu açabileceğini” belirterek, zorlamaya karşı yeterli güvencelerin sağlanamayacağını ifade etti.

Benzer şekilde tekerlekli sandalye kullanan Pam Duncan-Glancy, parlamentoya yaptığı çağrıda “ölümü kolaylaştırmak yerine yaşamı kolaylaştırmayı seçin” diyerek dikkat çekti.

Palyatif bakım tartışması

Tasarıya karşı çıkanların önemli bir kısmı, ötanazi yerine yaşam sonu bakım hizmetlerinin geliştirilmesi gerektiğini savundu.

Ruth Maguire, kendi sağlık deneyimlerine de atıfta bulunarak, kaliteli palyatif bakım hizmetlerine erişim olmadan gerçek bir “özgür seçimden” söz edilemeyeceğini dile getirdi. Bu yaklaşım, sosyal devlet sorumluluğu ve sağlık politikaları açısından tartışmanın merkezinde yer aldı.

Destekçiler: “Bu bir insan hakkı”

Tasarıyı savunan milletvekilleri ise bireylerin yaşamlarının sonuna ilişkin karar verme hakkının temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı.

Lorna Slater, Kanada’da destekli ölümle hayatını kaybeden babasının deneyimini paylaşarak duygusal anlar yaşattı. Slater, “Herkesin kendi sonunu seçme hakkı olmalı” dedi.

Benzer şekilde bazı milletvekilleri, insanların “acı içinde, yalnız ve korku içinde” ölmek zorunda kalmaması gerektiğini savundu.

Serbest oy ve siyasi dengeler

Oylama, parti disiplini olmadan serbest oy yöntemiyle gerçekleştirildi. Bu durum, milletvekillerinin bireysel etik ve vicdani değerlendirmelerine göre karar vermesine olanak sağladı.

İskoç hükümeti resmi olarak tarafsız bir tutum sergilerken, Başbakan John Swinney tasarıya açıkça karşı çıktı ve oylama sonrası “rahatladığını” ifade etti.

Sonuç: Destek azaldı, tasarı düştü

Tasarı, ilk aşamada sınırlı bir çoğunlukla destek bulmuş olsa da, son oylamada bazı milletvekillerinin fikir değiştirmesiyle reddedildi. Özellikle ilk oylamada destek veren 12 milletvekilinin son aşamada karşı oy kullanması sonucu belirleyici oldu.

Tepkiler ve sonrası

Oylama sonrası konuşan McArthur, sonucu “yıkıcı” olarak nitelendirerek bazı milletvekillerinin ileride bu karardan pişmanlık duyabileceğini söyledi.

Ötanazi yanlısı “Dignity in Dying” grubu kararı sert şekilde eleştirirken, karşıt görüşteki “Care Not Killing” ise sonucu memnuniyetle karşıladı ve özellikle savunmasız gruplar için risklerin önüne geçildiğini savundu.

Tartışma bitmedi

İskoçya’da ötanazi konusu yaklaşık 15 yıldır gündemde. Bu tasarı, bugüne kadar en ileri aşamaya ulaşan girişim olsa da yasalaşamadı.

Uzmanlara göre, artan toplumsal tartışma ve uluslararası örnekler göz önüne alındığında, ötanazi konusu İskoçya ve Birleşik Krallık siyasetinde önümüzdeki dönemde de tartışılmaya devam edecek.