İngiltere’de 16 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı: Hangi Uygulamalar Etkilenecek, Kurallar Nasıl İşleyecek?
İngiltere Başbakanı Keir Starmer liderliğindeki hükümet, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan kapsamlı bir düzenlemeyi hayata geçirmeye hazırlanıyor. “Avustralya Plus” modeli olarak adlandırılan plan, çocukları zararlı içeriklerden, çevrimiçi istismardan ve bağımlılık yaratan algoritmalardan korumayı amaçlıyor.
Hükümet, teknoloji şirketlerinin çocuk güvenliği konusunda yeterince sorumluluk almadığını savunurken, yeni düzenlemenin çevrimiçi güvenlik alanında önemli bir dönüm noktası olacağını belirtiyor.
Hangi Platformlar Yasaklanacak?
Yeni düzenleme kapsamında 16 yaş altındaki kullanıcılar için birçok büyük sosyal medya platformuna erişim engellenecek.
Yasaktan etkilenmesi beklenen platformlar arasında TikTok, Instagram, Facebook, X, Snapchat ve YouTube bulunuyor.
Hükümet, kullanıcıların içerik paylaşabildiği, birbirleriyle etkileşim kurabildiği ve algoritmalar aracılığıyla içerik öneren tüm sosyal medya platformlarını kapsama almayı hedefliyor.
Buna karşılık, WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma uygulamalarının yasaktan muaf tutulacağı açıklandı. Ayrıca YouTube Kids, Google Classroom, Pinterest ve Lego Play gibi eğitim ve çocuk odaklı platformların da istisna listesinde yer alması bekleniyor.
Oyun Platformlarına da Kısıtlama Geliyor
Yeni düzenleme yalnızca sosyal medya uygulamalarını kapsamıyor. Özellikle çocukların yoğun kullandığı çevrimiçi oyun platformlarında da önemli değişiklikler planlanıyor.
Hükümetin taslağına göre, Roblox gibi platformlarda 16 yaş altı kullanıcıların canlı yayın yapması ve yabancı kişilerle iletişim kurması engellenecek. Yetkililer, çevrimiçi oyun ortamlarında yaşanan istismar ve dolandırıcılık vakalarının bu kararın alınmasında etkili olduğunu belirtiyor.
16 ve 17 Yaşındakiler İçin de Yeni Kurallar
Hükümet, 16 yaş sınırına ulaşan gençlerin bir anda tüm kısıtlamalardan kurtulmasının risk oluşturabileceğini düşünüyor.
Bu nedenle bazı güvenlik önlemleri 16 ve 17 yaşındaki kullanıcılar için de varsayılan olarak aktif olacak. Yetkililer ayrıca sonsuz kaydırma (infinite scrolling), sosyal medya sokağa çıkma yasağı ve ekran süresi sınırlamaları gibi ek tedbirleri de değerlendiriyor.
Yapay Zekâ Sohbet Botlarına Yaş Sınırı
Yeni paket kapsamında son dönemde tartışma konusu olan yapay zekâ destekli sohbet botları da düzenlenecek.
Özellikle romantik ilişki simülasyonu yapan ve kullanıcılarla duygusal bağ kurmaya çalışan chatbotlar için minimum yaş sınırı 18 olacak. Benzer şekilde cinsel veya mahrem içerikler sunabilen diğer yapay zekâ hizmetlerine de yetişkin sınırı getirilmesi planlanıyor.
Yaş Doğrulaması Nasıl Yapılacak?
Düzenlemenin en tartışmalı başlıklarından biri yaş doğrulama sistemi.
İngiltere iletişim düzenleyicisi Ofcom, yeni sistemin teknik detayları üzerinde çalışıyor. Hükümet, çocukların yasağı kolayca aşmasını önlemek için mevcut yaş doğrulama mekanizmalarının güçlendirilmesini istiyor.
Kullanılması planlanan yöntemler arasında yüz tanıma teknolojileri, banka bilgileri, e-posta doğrulaması ve dijital kimlik sistemleri bulunuyor. Ancak bu yöntemlerin kişisel verilerin korunması açısından yeni tartışmalar yaratabileceği belirtiliyor.
Destekleyenler de Var, Karşı Çıkanlar da
Hükümet, yapılan istişare sürecinde ebeveynlerin yaklaşık yüzde 90’ının yasağı desteklediğini açıkladı. Ayrıca gençlerin önemli bir bölümünün de belirli platformlara yaş sınırı getirilmesini olumlu karşıladığı ifade edildi.
Ancak eleştiriler de yükseliyor. İnternet güvenliği alanında faaliyet gösteren kuruluşlar, yasağın tek başına çözüm olmayacağını savunuyor. Uzmanlar, çocuklara zararlı içerik öneren algoritmaların da sıkı şekilde denetlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Öte yandan YouTube yetkilileri, yasağın çocukları daha az güvenli ve denetlenmeyen platformlara yönlendirebileceği uyarısında bulunarak karara tepki gösterdi.
2027 İlkbaharında Yürürlüğe Girmesi Bekleniyor
116 binden fazla kişinin katıldığı kamu istişaresinin ardından şekillenen düzenlemenin, 2027 ilkbaharında yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Hükümet önümüzdeki aylarda sanal özel ağlar (VPN) ve diğer teknik engellerle ilgili yeni detayları da açıklayacak.
