Başbakan Andy Burnham belediye başkanlarına gelir vergisinden pay verecek
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, merkezi yönetimin yetkilerini yerel yönetimlere devretmeyi hedefleyen en kapsamlı reform paketlerinden birini açıkladı. Yeni plana göre İngiltere’deki şehir bölgesi belediye başkanları ilk kez gelir vergisi ve işletme vergisi gelirlerinden doğrudan pay alacak. Hükümet, bu adımın yerel ekonomileri güçlendireceğini savunurken, muhalefet bölgeler arasındaki ekonomik eşitsizliğin artabileceği uyarısında bulundu.
Gelir vergisinin bir bölümü yerel yönetimlere aktarılacak
Burnham hükümetinin hazırladığı reform kapsamında, İngiltere’deki metro belediye başkanları ve stratejik yerel yönetimler, bölgelerinde toplanan gelir vergisinin belirli bir kısmını doğrudan kullanabilecek.
Ayrıca belediyeler, işletme vergilerinden daha fazla pay alacak ve konut, toplu ulaşım, istihdam, mesleki eğitim ve ekonomik kalkınma gibi alanlarda daha geniş karar alma yetkisine sahip olacak.
Hükümet, belediyelere aktarılacak gelir oranlarının sonbaharda açıklanacak bütçeyle netleşeceğini duyurdu.
“Toplanan vergi o bölgede kalacak”
Başbakan Andy Burnham, reformun temel amacının yerel ekonomileri güçlendirmek olduğunu belirterek şu mesajı verdi:
“Bir toplulukta toplanan vergilerin daha büyük bir bölümü yine o toplulukta kalacak.”
Burnham, Westminster merkezli yönetim anlayışını değiştirmek istediğini belirterek bunun İngiltere’de bugüne kadarki en büyük yetki devri olacağını söyledi.
Merkezi hibeler yerine yerel gelir modeli
Yeni sistemle belediyelerin merkezi hükümetten aldığı hibelerin zaman içinde azaltılması ve bunun yerine yerel ekonomilerin ürettiği vergi gelirleriyle finanse edilmesi hedefleniyor.
Plana göre metro belediye başkanları Nisan 2027’den itibaren işletme vergilerinden, Nisan 2028’den itibaren ise gelir vergisinden pay almaya başlayacak.
Hükümet, gelir vergisi oranlarında herhangi bir değişiklik olmayacağını vurgularken, reformun sadece vergi gelirlerinin dağıtım şeklini değiştireceğini belirtti.
Belediye başkanı olmayan bölgeler de sisteme dahil olacak
Hükümet, belediye başkanı bulunmayan bölgelerin de yeni sistem dışında kalmayacağını açıkladı.
Stratejik yerel yönetimler aracılığıyla bu bölgeler de gelir vergisi ve işletme vergisinden pay alabilecek. Ayrıca isterlerse turizm veya konaklama vergisi gibi yerel gelir kaynakları oluşturabilecekler.
Böylece İngiltere’nin tamamının yeni yerel yönetim modeli kapsamına alınması planlanıyor.
İngiltere G7 ülkeleri arasında son sırada
OECD verilerine göre İngiltere’de yerel yönetimlerin topladığı ulusal vergi oranı yalnızca %5,8 seviyesinde bulunuyor.
Bu oran Fransa’da %20,4, Japonya’da %36, ABD’de ise %45,7 seviyesinde. Burnham hükümeti, reformla İngiltere’nin aşırı merkeziyetçi mali yapısını değiştirmeyi hedefliyor.
Muhalefetten eleştiri: “Detay yok”
Muhafazakâr Parti’nin gölge maliye sözcüsü Sir Mel Stride, açıklanan reformların finansmanına ilişkin ayrıntı verilmediğini belirterek, ekonomik olarak zayıf bölgelerin yeni sistemde daha az kaynak alabileceğini savundu.
Reform UK ise yerel yönetimlere göç politikaları konusunda da daha fazla yetki verilmesi gerektiğini öne sürdü.
İşçi Partili belediye başkanlarından destek
West Yorkshire Belediye Başkanı Tracy Brabin, düzenlemeyi memnuniyetle karşıladığını belirterek, yerel halkın ödediği vergilerin toplu ulaşım, beceri eğitimi ve istihdam projelerine doğrudan geri döneceğini söyledi.
Tees Valley Belediye Başkanı Ben Houchen ise vergi indirimini tercih edeceğini ifade etmekle birlikte, gelir vergisi payı verilmesi halinde bu kaynağın vatandaşlara geri ödenecek yeni destek programlarında kullanılabileceğini açıkladı.
