İngiltere’deki hava trafik kaosunun nedeninin askeri uçak olduğu bildirildi
İngiltere’de hafta başında hava trafik kontrol sisteminin çökmesiyle 2 binden fazla uçuşun iptal edilmesine ve yüz binlerce yolcunun etkilenmesine yol açan krizin nedenine ilişkin yeni bir iddia ortaya atıldı. İngiliz basınına göre, sistemi dört saat boyunca devre dışı bırakan arızayı bir İngiliz askeri uçağından gönderilen “yanlış” uçuş verileri tetiklemiş olabilir.
Sistem dört saat boyunca devre dışı kaldı
Ulusal Hava Trafik Hizmetleri’nin (NATS) kullandığı sistemde salı günü meydana gelen arıza, İngiltere genelindeki havalimanlarında büyük kaosa yol açtı.
Yaklaşık dört saat süren kesinti nedeniyle 2 binden fazla uçuş iptal edilirken, yüz binlerce yolcunun seyahat planları bozuldu. Bazı uçaklarda yolcular saatlerce bilgi beklemek zorunda kalırken, İngiltere’ye gelmesi gereken bazı uçuşlar başka havalimanlarına yönlendirildi. Bazı uçakların Almanya’ya iniş yaptığı bildirildi.
İddiaya göre askeri uçuş planı sistemi kilitledi
Financial Times’ın olaya ilişkin bilgi sahibi dört kişiye dayandırdığı habere göre, arıza bir Birleşik Krallık askeri uçağının sunduğu uçuş planından kaynaklandı.
Uçuş planında sisteme girilen “yanlış” verilerin NATS’ın hava trafik kontrol altyapısında bir arızayı tetiklediği ve sorunun saatler boyunca giderilemediği öne sürüldü.
Ancak İngiltere Savunma Bakanlığı ordunun hata yaptığı iddiasına karşı çıktı. Bakanlık, askeri personelin yanlış bir işlem yaptığına dair herhangi bir belirti bulunmadığını açıkladı ve NATS soruşturması devam ettiği için daha fazla yorum yapılmayacağını bildirdi.
Kritik sistem için özel yedek bulunmadığı öne sürüldü
Krizin ardından NATS’ın teknik altyapısının dayanıklılığı da tartışmaya açıldı.
Habere göre NATS Operasyon Direktörü Kathryn Leahy, havalimanları ve havayolu şirketlerinin operasyon yöneticileriyle yaptığı görüşmelerde uçuş işleme sisteminin özel bir yedekleme sistemine sahip olmadığını bildirdi.
Bunun gerekçesi olarak NATS sistemlerinin kapsamlı bir yenileme sürecinden geçmesi ve mevcut büyük veri miktarını ayrı bir sisteme kopyalamanın yüksek maliyet yaratması gösterildi.
Bu açıklamanın havacılık sektörü yöneticileri arasında tepkiye neden olduğu belirtildi.
Ulaştırma Bakanı NATS patronunu toplantıya çağırdı
Yaşanan kriz, NATS CEO’su Martin Rolfe üzerindeki baskıyı artırdı.
Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, Rolfe’u çarşamba günü toplantıya çağırdı. Alexander’ın yaşanan sorunun kaçınılmaz olduğuna inanmadığı ve NATS yönetiminden kesintinin nedenleri hakkında bir hafta içinde kapsamlı rapor istediği bildirildi.
Bakan ayrıca Sivil Havacılık Otoritesi’nden (CAA) olayla ilgili bağımsız inceleme yapılmasını talep etti.
2023’ten bu yana en ciddi hava trafik kesintisi
Son olay, Ağustos 2023’te yaklaşık 1.600 uçuşun gecikmesine yol açan teknik arızadan bu yana İngiliz ticari hava sahasını etkileyen en ciddi sistem kesintisi oldu.
2023’teki olayın ardından CAA, benzer sorunların tekrar yaşanmaması için NATS’a 34 ayrı tavsiyede bulunmuştu. Bu önerilerin tamamının hayata geçirildiği belirtilmesine rağmen yeni arıza, sistemin dayanıklılığı konusunda yeniden soru işaretleri yarattı.
Siber saldırı ihtimali dışlandı
NATS CEO’su Martin Rolfe, ilk aşamada gündeme gelen siber saldırı ihtimalini reddetti.
Rolfe, kurumun yaklaşık 50 yıllık faaliyet tarihinde bu tür bir olayın daha önce görülmediğini belirterek yaşanan arızanın farklı ve sıra dışı bir teknik problem olduğunu söyledi.
Havayollarından istifa çağrısı
Kesinti sonrasında bazı havayolu şirketleri NATS yönetimine sert tepki gösterdi.
Ryanair CEO’su Michael O’Leary, Martin Rolfe’un görevden ayrılması gerektiğini savundu. O’Leary, yeni raporlara veya soruşturmalara ihtiyaç olmadığını belirterek sistemin dayanıklılığı ve etkili yedekleme konusunda daha önce de sözler verildiğini ifade etti.
Havayolu yöneticisinin sert açıklamaları, NATS yönetimi üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
Yolcuların tazminat alması zor görünüyor
Kesinti nedeniyle binlerce uçuşun iptal edilmesine veya ciddi şekilde gecikmesine rağmen yolcuların tazminat hakkı konusunda da olumsuz bir tablo ortaya çıktı.
Yaşanan arızanın havayollarının kontrolü dışındaki “olağanüstü koşullar” kapsamında değerlendirilmesi halinde, etkilenen yolcuların standart uçuş tazminatı alma ihtimalinin düşük olduğu belirtiliyor.
Kesintinin kesin nedeni ise NATS ve Sivil Havacılık Otoritesi tarafından yürütülen incelemelerin tamamlanmasının ardından netleşecek.
