İngiltere’de ilk evini alacaklara özel “Your First Home” hakkında bilmeniz gerekenler
İngiltere hükümeti, ilk kez ev sahibi olmak isteyenlerin konut piyasasına girişini kolaylaştırmayı amaçlayan “Your First Home” programını hayata geçirmeye hazırlanıyor. Yeni sistem kapsamında uygun şartları taşıyan alıcılara ev fiyatının yüzde 20’si kadar devlet destekli öz sermaye kredisi sağlanacak. Alıcının ödemesi gereken minimum peşinat ise yalnızca yüzde 2,5 olacak.
Programın ayrıntılarının 28 Ekim’de açıklanacak bütçeyle netleşmesi, başvuruların ise 2026 yılı sonuna kadar açılması planlanıyor.
Kimler Your First Home programından yararlanabilecek?
Program yalnızca İngiltere’de ilk kez ev satın alacak kişilere yönelik olacak ve yeni inşa edilmiş ev veya dairelerin satın alınmasında kullanılabilecek.
İskoçya ve Galler’de daha önce Help to Buy programının ayrı versiyonları uygulanmıştı. Ancak bu yönetimlerin Your First Home’a benzer programlar başlatıp başlatmayacağı henüz bilinmiyor.
Hükümet, desteğin özellikle ailelerinden maddi yardım alamayan ve kamuoyunda “mum and dad bankası” olarak adlandırılan desteğe erişimi bulunmayan kişilere yönelmesini istiyor.
Devlet ev fiyatının yüzde 20’sine destek verecek
Sistemin açıklanan en önemli unsuru finansman modeli olacak. İlk kez ev alacak kişi konut fiyatının yalnızca yüzde 2,5’ini peşinat olarak yatırabilecek.
Devlet, fiyatın yüzde 20’si değerinde öz sermaye kredisi sağlayacak. Geriye kalan yüzde 77,5’lik bölüm ise standart mortgage kredisiyle karşılanabilecek.
Devlet destekli yüzde 20’lik kredinin başlangıçta faizsiz olması planlanıyor. Hükümet, bu sayede yüzde 95 mortgage kullanan bazı ilk kez alıcılara kıyasla aylık yüzlerce sterlin tasarruf sağlanabileceğini belirtiyor.
225 bin sterlinlik ev için hesap nasıl olacak?
Rightmove verilerine göre İngiltere’de ilk kez alıcıların tercih ettiği tipik bir konutun ortalama ilan fiyatı 225 bin 199 sterlin.
Normal şartlarda yüzde 5 peşinat için yaklaşık 11 bin 260 sterlin gerekiyor. Yeni programda ise yüzde 2,5 peşinat yaklaşık 5 bin 630 sterline düşüyor.
Bu örnekte devlet yaklaşık 45 bin 40 sterlinlik yüzde 20 öz sermaye kredisi sağlayacak. Alıcının bankadan kullanacağı mortgage miktarı ise yaklaşık 174 bin 529 sterlin olacak.
Mortgage danışmanı Nicholas Mendes’e göre kredinin konut değerinin yüzde 77,5’i seviyesine düşmesi, alıcıların yüzde 95 mortgage ürünlerine kıyasla daha düşük faiz oranlarına erişmesini sağlayabilir.
Gelir ve konut fiyatı sınırı getirilecek
Program herkes için açık olmayacak. Hükümet, maddi desteğe ihtiyacı bulunmayan yüksek gelirli kişilerin sistemden yararlanmasını engellemek amacıyla hane geliri üst sınırı getirmeyi planlıyor.
Ayrıca alıcının yatırabileceği peşinat miktarına ve satın alınabilecek konutun değerine de sınır getirilmesi bekleniyor. Konut fiyatı limitlerinin bölgelere göre değişebileceği belirtiliyor.
Ancak gelir, peşinat ve bölgesel konut fiyatı sınırlarının ne kadar olacağı henüz açıklanmadı.
Faizsiz dönem ne kadar sürecek?
Programla ilgili en önemli belirsizliklerden biri devlet tarafından sağlanacak yüzde 20’lik kredinin şartları.
Kredinin başlangıçta faizsiz olacağı açıklansa da faizsiz dönemin kaç yıl süreceği, sonrasında uygulanacak faiz oranı, kredinin erken kapatılıp kapatılamayacağı ve evin satılması halinde geri ödemenin nasıl hesaplanacağı henüz belli değil.
Hükümetin 28 Ekim’de bu konulara açıklık getirmesi bekleniyor.
Eski Help to Buy sistemine benziyor
Your First Home, 2023 yılında sona eren Help to Buy programıyla önemli benzerlikler taşıyor.
Eski sistemde devlet, konut fiyatının yüzde 5 ila yüzde 20’si arasında öz sermaye kredisi sağlıyordu. Londra’da ise bu oran yüzde 40’a kadar çıkabiliyordu. Bu nedenle yeni sistem, Londra’daki alıcılar açısından eski programa kıyasla daha düşük devlet desteği sunuyor.
Buna karşılık Help to Buy kapsamında en az yüzde 5 peşinat gerekirken yeni programda bu oran yüzde 2,5’e indiriliyor.
Eski programda devlet kredisi ilk beş yıl faizsizdi. Sonrasında faiz uygulanmaya başlanıyordu. Yeni sistemde aynı yöntemin kullanılıp kullanılmayacağı henüz açıklanmadı.
Eski program konut fiyatlarını artırmakla eleştirilmişti
Help to Buy kapsamında yaklaşık 328 bin ilk kez ev alıcısının konut sahibi olduğu belirtiliyor. Ancak program, konut fiyatlarını yükselttiği ve büyük inşaat şirketlerinin kârlarını artırdığı gerekçesiyle de eleştirilmişti.
Yeni program açıklanır açıklanmaz İngiltere’nin büyük konut geliştiricilerinin hisselerinde sert yükseliş yaşandı. Persimmon yüzde 14,7, Barratt Redrow yüzde 11,7, Taylor Wimpey yüzde 11,5, Crest Nicholson yüzde 11 ve Vistry yüzde 10,7 değer kazandı.
Hükümetin bu kez maliyetin bir bölümünü sektörle paylaşmayı planladığı ve programa katılan konut geliştiricilerinden mali katkı yapmalarının bekleneceği belirtiliyor.
