Andy Burnham’ın ilk büyük sınavı: Sosyal bakım reformu siyasi krize dönüşüyor
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ülkenin uzun yıllardır çözülemeyen yetişkin sosyal bakım sistemini köklü şekilde değiştirmek için bu hafta kapsamlı reform paketini açıklamaya hazırlanıyor. Ancak Muhafazakâr Parti ile Reform UK, olası vergi artışları içeren finansman modeline sert muhalefet edeceklerini duyurdu. Tartışmanın, Burnham hükümetinin ilk büyük siyasi sınavlarından biri olması bekleniyor.
“Tüm siyasi sermayemi kullanacağım”
Burnham, BBC Panorama programına verdiği röportajda, İngiltere’deki sosyal bakım sistemini düzeltmek için “sahip olduğum tüm siyasi sermayeyi kullanacağım” mesajını verdi. Başbakan, reformların gecikmesi halinde yalnızca sosyal bakım sisteminin değil, Ulusal Sağlık Sistemi’nin (NHS) de sürdürülemez hale geleceğini savundu.
Bir sonraki genel seçim öncesinde reformların tamamen tamamlanıp tamamlanamayacağı konusunda net bir takvim vermeyen Burnham, buna rağmen büyük değişiklikleri mümkün olan en kısa sürede hayata geçirmek istediğini söyledi.
Yoğun reform haftası başlıyor
Hükümetin bu hafta yalnızca sosyal bakım reformunu değil, birçok önemli başlığı da gündeme alması bekleniyor. Salı günü gençlerin yeniden istihdama kazandırılmasına yönelik yeni planların açıklanması, perşembe günü savunma politikalarına ilişkin kapsamlı bir duyuru yapılması ve cuma günü ise yerel yönetimlere kamu harcamaları üzerinde daha fazla yetki verilmesini öngören düzenlemelerin tanıtılması planlanıyor.
Ayrıca Burnham’ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir deniz üssünde bir araya gelmesi de programda yer alıyor.
Muhafazakârlar ve Reform UK’den ortak itiraz
Burnham’ın Avam Kamarası’nda 166 sandalyelik çoğunluğu bulunduğu için reform yasasını tek başına geçirebilecek güce sahip olduğu belirtiliyor. Ancak Muhafazakârlar ve Reform UK, iktidar değişmesi halinde reformları iptal edeceklerini açıkça dile getiriyor.
Reform UK Hazine Sözcüsü Robert Jenrick, olası bir “bakım vergisi” ya da yeni mali yük getirecek her türlü düzenlemeye karşı çıkacaklarını belirterek hükümeti “radikal vergi toplama girişiminde” bulunmakla suçladı.
Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch ise Burnham’a gönderdiği açık mektupta sosyal bakım reformuna ilke olarak destek verebileceklerini ancak bunun yeni vergilerle finanse edilmesine kesinlikle karşı olduklarını ifade etti.
Vergi tartışması yeniden gündemde
Burnham’ın geçmişte Sağlık Bakanı olduğu dönemde sosyal bakım sistemini miras vergisi benzeri bir fonla destekleme önerisi kamuoyunda “ölüm vergisi” olarak eleştirilmiş ve büyük tepki çekmişti.
Bu kez hükümetin nasıl bir finansman modeli açıklayacağı henüz bilinmiyor. Reform paketinin hazırlıklarını deneyimli kamu yöneticisi Louise Casey yürütüyor. Casey’nin nihai raporunu 2028 yerine daha erken teslim etmesi bekleniyor.
Muhalefet ise İşçi Partisi döneminde kamu harcamalarının ve vergi yükünün zaten tarihi seviyelere ulaştığını savunarak yeni vergi artışlarının ekonomiyi daha da zorlayacağını öne sürüyor.
Burnham hükümetinin bu hafta açıklayacağı sosyal bakım reformu, yalnızca sağlık sistemi açısından değil, önümüzdeki seçimlere giden süreçte İngiliz siyasetinin en önemli tartışma başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.
