İngiltere, İskoçya ve Galler sandık başında
İngiltere, İskoçya ve Galler’de milyonlarca seçmen, ülke siyasetinin yönünü etkilemesi beklenen kritik seçimler için sandık başına gitti. İngiltere’de yaklaşık 5 bin belediye meclis üyesi ve 6 belediye başkanı seçilecek. İskoçya’da 129 milletvekili yeni parlamento için yarışırken, Galler’de genişletilen Senedd için 96 üye belirlenecek.
Seçimlerin, özellikle Başbakan Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi açısından önemli bir sınav olacağı değerlendiriliyor. Anketler, sonuçların İngiliz siyasetinde dengeleri değiştirebileceğine işaret ediyor.
Avrupa Konseyi seçimleri izliyor
Seçimlerde dikkat çeken gelişmelerden biri, Avrupa Konseyi’nden gelen gözlemci heyet oldu. Konseyin Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi’nden 17 kişilik heyet, İngiltere, İskoçya ve Galler’deki seçimleri takip etmek üzere görevlendirildi.
Heyet Londra, Edinburgh ve Cardiff’te ekipler halinde sandık merkezlerini ziyaret ediyor. Gözlemciler arasında Moldova, İsviçre, Polonya, Arnavutluk, İrlanda ve Almanya’dan temsilciler bulunuyor.
Avrupa Konseyi, daha önce yerel seçimleri takip ediyordu. Ancak İskoçya ve Galler’deki bölgesel parlamento seçimlerinin de gözlem kapsamına alınması ilk kez gerçekleşiyor. Seçim sonrası hazırlanacak raporda yalnızca teknik prosedürler değil, kampanya atmosferi, temel hak ve özgürlüklerin durumu ve demokratik standartlar da değerlendirilecek.
İngiltere’de 5 bin sandalye ve 6 belediye başkanlığı
İngiltere’de seçmenler yaklaşık 5 bin belediye meclis üyesini belirlemek için oy kullanıyor. Bunun yanında 6 belediye başkanlığı için de yarış var.
Yerel seçimler, yalnızca belediye yönetimlerinin geleceğini değil, genel siyasi atmosferi de yakından ilgilendiriyor. Özellikle Reform UK’nin yükselişi, Muhafazakâr Parti’nin toparlanma arayışı ve İşçi Partisi’nin iktidardaki performansı seçimlerin ana tartışma başlıkları arasında yer alıyor.
Bazı İngiliz belediyelerinde oy sayımı gece yapılacak ancak birçok bölgede sayımların cuma sabahı başlaması bekleniyor.
İskoçya’da bağımsızlık ve yaşam maliyeti gündemde
İskoçya’da seçmenler 129 milletvekilini belirlemek için sandığa gidiyor. İskoç Ulusal Partisi lideri ve İskoçya Başbakanı John Swinney, seçmenlerden SNP’ye destek isteyerek “daha iyi bir gelecek” ve “bağımsızlık için yeni başlangıç” mesajı verdi.
Swinney, kampanyasında yaşam maliyeti krizini öne çıkardı. Gıda fiyatlarının düşürülmesi, çocuk bakım desteği, ulaşım maliyetlerinin azaltılması ve ilk kez ev alacaklara destek verilmesi gibi vaatler, SNP’nin seçim mesajlarının merkezinde yer aldı.
SNP ayrıca Nigel Farage ve Reform UK’nin İskoçya’da güç kazanmasının engellenmesi gerektiğini savunuyor.
Galler’de yeni seçim sistemiyle daha büyük Senedd
Galler’de bu seçimler, yeni seçim sistemi nedeniyle ayrı bir önem taşıyor. Daha önce 60 üyeden oluşan Senedd, artık 96 üyeye çıkarılıyor.
Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth, Galler halkına “yeni liderlik” çağrısı yaptı. Iorwerth, partisinin Westminster’dan talimat almayan, yalnızca Galler’in ihtiyaçlarına odaklanan bir siyasi çizgi sunduğunu söyledi.
Plaid Cymru, kampanyasında topluma hizmet, güvenilirlik, merhamet ve Galler’in ulusal çıkarlarını önceleme vurgusu yaptı.
Starmer’dan birlik mesajı
Başbakan Keir Starmer, seçim günü mesajında seçmenlere İşçi Partisi’ni destekleme çağrısı yaptı. Starmer, seçimi “ilerleme ve daha iyi gelecek” ile “öfke ve bölünme” arasında bir tercih olarak tanımladı.
Starmer, Reform UK lideri Nigel Farage ve Yeşiller lideri Zack Polanski’nin “küresel istikrarsızlık döneminde liderlik etmeye uygun olmadığını” savundu. İşçi Partisi lideri, yaşam maliyetinin azaltılması, NHS’nin desteklenmesi ve yerel topluluklar için daha iyi gelecek vaatleriyle seçmenlere seslendi.
Starmer ve eşi Victoria Starmer, sabah saatlerinde Londra Westminster’daki bir sandık merkezinde oy kullandı.
Farage: Değişim isteyen Reform’a oy versin
Reform UK lideri Nigel Farage ise seçimleri hükümete karşı güçlü bir mesaj verme fırsatı olarak görüyor. Farage, seçmenlerden Reform UK’ye destek isteyerek İşçi Partisi hükümetini ve Başbakan Starmer’ı sert sözlerle hedef aldı.
Farage, Reform UK’nin geçen yıl yerel seçimlerde önemli başarı elde ettiğini hatırlatarak, değişim isteyenlerin yeniden sandıkta aynı yönde oy kullanması gerektiğini söyledi.
Reform UK’nin özellikle İngiltere’de bazı belediye bölgelerinde Muhafazakâr Parti ve İşçi Partisi üzerinde baskı oluşturması bekleniyor.
Muhafazakâr Parti Reform ile anlaşma iddiasını reddetti
Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, seçim günü yaptığı açıklamalarda seçmenlerden daha iyi hizmetler ve düşük vergiler için Muhafazakâr Parti’ye oy vermelerini istedi.
Badenoch, daha önce Reform UK ile yerel düzeyde iş birliği ihtimaline kapı araladığı yorumlarına neden olan açıklamalar yapmıştı. Ancak son röportajında bu ihtimali geri çekti ve Reform UK ile anlaşma yapılmayacağını söyledi.
Badenoch, Reform UK üyelerinin “ciddi olmadığını” savunarak, Muhafazakâr belediye meclis üyelerinin Reform ile çalışmak istemediğini belirtti.
Liberal Demokratlardan Reform uyarısı
Liberal Demokrat Parti lideri Ed Davey, seçmenlere Reform UK’nin yükselişine karşı oy kullanma çağrısında bulundu. Davey, Farage’ın siyasetini “Trump tarzı politika” olarak nitelendirdi.
Davey, Liberal Demokratların yerel hizmetler, sağlık sistemi, çevre ve toplum odaklı belediyecilik vaatleriyle seçmene seslendiğini söyledi. Partisinin birçok bölgede Reform UK’ye karşı en güçlü alternatif olduğunu savundu.
Yeşillerden yaşam maliyeti mesajı
Yeşiller Partisi lideri Zack Polanski, seçmenlere “hayatı herkes için daha yaşanabilir ve karşılanabilir kılmak” amacıyla Yeşiller’e oy verme çağrısı yaptı.
Yeşillerin özellikle yaşam maliyeti, çevre politikaları, konut ve kamu hizmetleri başlıklarında seçmenlerden destek aradığı belirtiliyor.
Sandık günü kuralları: Oy tercihini paylaşmak yasak
Seçim günü İngiltere’de dikkat çeken bir diğer konu, oy verme tercihlerinin kamuya açık şekilde paylaşılmasıyla ilgili yasal sınırlamalar oldu.
Representation of the People Act 1983 kapsamında, sandıklar kapanmadan önce kişilerin nasıl oy verdiğine ilişkin bilgilerin yayımlanması suç sayılıyor. Bu nedenle medya kuruluşları ve çevrim içi platformlar, sandık kapanmadan önce seçmenlerin oy tercihlerini paylaşan yorumları kaldırıyor.
Bu kural, seçim sonucunu etkileyebilecek erken bilgi yayılımının önüne geçmeyi amaçlıyor.
Sonuçlar İngiliz siyasetinde yeni denge yaratabilir
Seçim sonuçlarının cuma günü netleşmeye başlaması bekleniyor. Uzmanlara göre bu seçimler, İşçi Partisi’nin iktidardaki performansına yönelik ilk büyük halk değerlendirmelerinden biri olacak.
Muhafazakâr Parti açısından seçimler toparlanma kapasitesini test ederken, Reform UK’nin alacağı oy oranı sağ siyaset üzerindeki baskının boyutunu gösterecek. İskoçya’da SNP’nin performansı bağımsızlık tartışmalarını yeniden şekillendirebilir. Galler’de ise genişleyen Senedd’in yeni siyasi dağılımı, ülkenin önümüzdeki dört yılındaki yönetim dengesini belirleyecek.
