İngiltere’de ötanazi yasa tasarısı Avam Kamarası’nda yeniden oylamaya sunulacak

İngiltere ve Galler’de ölümcül hastalığı bulunan yetişkinlere belirli koşullar altında yaşamlarını sonlandırmak için tıbbi yardım verilmesini öngören yasa tasarısı yeniden Avam Kamarası’nın gündeminde. Milletvekilleri cuma günü tasarının temel ilkelerini oylayacak. Sonucun oldukça yakın çıkması bekleniyor.

Altı aydan az ömrü kalanları kapsayacak

“Terminally Ill Adults (End of Life) Bill” adı verilen tasarı, 18 yaşından büyük ve altı aydan daha az ömrü kaldığı değerlendirilen ölümcül hastaların, belirli güvenlik koşulları altında yaşamlarını sonlandırmak için yardım talep edebilmesine olanak tanımayı amaçlıyor.

Tasarıdaki güvenlik mekanizmaları arasında başvurunun iki doktor tarafından değerlendirilmesi ve ayrıca uzmanlardan oluşan bir panelin onayının alınması bulunuyor.

Tasarıyı parlamentoya sunan İşçi Partili milletvekili Lauren Edwards, düzenlemenin gecikmesinin “gerçek bir insani bedeli” olduğunu savunuyor. Edwards, milletvekillerinden daha önce kabul edilen düzenlemeyi yeniden Lordlar Kamarası’na göndermelerini istiyor.

Önceki girişim Lordlar Kamarası’nda tıkanmıştı

Yardımlı ölüm düzenlemesi geçen parlamento döneminde İşçi Partili milletvekili Kim Leadbeater tarafından gündeme getirilmişti. Tasarı, 20 Haziran 2025’te Avam Kamarası’ndan 23 oy farkla geçmiş ancak daha sonra Lordlar Kamarası’nda ilerleyememişti.

Lordlar Kamarası üyeleri tasarı için 1.200’den fazla değişiklik önergesi vermişti. Düzenlemeyi destekleyenler bunu tasarıyı geciktirme girişimi olarak değerlendirirken, karşı çıkanlar güvenlik önlemlerinin yetersiz olduğunu savunmuştu.

Aynı tasarı yeniden kabul edilirse süreç değişebilir

Edwards’ın bu kez Avam Kamarası’ndan daha önce kabul edilen metinle aynı tasarıyı geçirmeyi hedeflemesi önemli bir hukuki sonuç doğurabilir.

Parliament Acts hükümleri kapsamında aynı tasarının birbirini takip eden iki parlamento döneminde Avam Kamarası tarafından kabul edilmesi halinde Lordlar Kamarası düzenlemenin ilerlemesini ikinci kez tamamen engelleyemeyebilir.

Lordlar yine değişiklik önerebilecek ancak nihai karar için düzenleme yeniden milletvekillerinin önüne gelebilecek. Edwards, amacının Parliament Acts mekanizmasını kullanmak olmadığını, Lordlar Kamarası’nın tasarıyı inceleyip gerekli gördüğü değişiklikleri önermesini istediğini belirtiyor.

Karşı çıkanlar: Savunmasız insanlar baskı görebilir

Tasarıya yönelik en büyük itirazlardan biri, ölümcül hastaların veya savunmasız kişilerin yaşamlarını sonlandırmaları için baskıya maruz kalabilecekleri endişesi.

İşçi Partili milletvekili Ashley Dalton, önceki oylamada da desteklemediği tasarının hâlâ “ciddi biçimde kusurlu ve güvensiz” olduğunu söyledi. Dalton, özellikle savunmasız insanların yardımlı ölüme yönlendirilebileceği veya zorlanabileceği konusunda ciddi kaygıları bulunduğunu belirtti.

İngiltere ve Galler’de Katoliklerin lideri Başpiskopos Richard Moth da düzenlemeye karşı çıkarken, Canterbury Başpiskoposu Dame Sarah Mullally tasarının toplum açısından ciddi etik sonuçlar doğurabileceğini savundu.

Sağlık kuruluşlarından güvenlik uyarısı

Royal College of Psychiatrists ve Royal College of Physicians gibi bazı önemli sağlık kuruluşları da tasarıdaki koruyucu mekanizmalara ilişkin endişelerini dile getirdi.

Marie Curie, Hospice UK ve St Christopher’s Hospice ise yardımlı ölümün temel prensibi konusunda tarafsız bir tutum sergiliyor. Ancak kuruluşlar, İngiltere genelinde kaliteli yaşam sonu ve palyatif bakım hizmetlerine erişimin eşit olmadığını ve sektörün ciddi finansman sorunları yaşadığını vurguluyor.

Hospice UK CEO’su Toby Porter, yaşamın sonunda gerçek bir seçim hakkından söz edilecekse kaliteli palyatif bakımın herkes için ulaşılabilir olması gerektiğini belirtti.

Esther Rantzen milletvekillerine destek çağrısı yaptı

Yardımlı ölümün yasallaştırılması için uzun süredir kampanya yürüten 86 yaşındaki televizyoncu Dame Esther Rantzen de milletvekillerine tasarıyı destekleme çağrısında bulundu.

Terminal kanser hastası olan Rantzen, yaşamının artık “dayanılmaz” hale geldiğini söyledi. Daha önce İsviçre’de yardımlı ölüm hizmeti sunan bir kliniğe gitmeyi planladığını açıklayan Rantzen, sağlık durumunun artık seyahat edemeyecek kadar kötüleştiğini belirtti.

Oylamanın yakın geçmesi bekleniyor

Cuma günü yapılacak ikinci okuma görüşmesinde milletvekilleri tasarının temel prensiplerini değerlendirecek. Oylamanın İngiltere saatiyle 14.30’dan önce başlaması gerekiyor.

Tasarı kabul edilirse komite aşamasına geçilecek ve milletvekilleri düzenleme üzerinde değişiklikler önerebilecek. Ancak ikinci okumada “evet” oyu veren bir milletvekilinin daha sonraki nihai oylamada da tasarıyı desteklemesi gerekmiyor.

Tasarı cuma günü reddedilirse mevcut girişim sona erecek. Destekçiler ise mümkün olan en kısa sürede yeni bir girişimde bulunacaklarını belirtiyor.

Başbakan Andy Burnham oylamaya katılmayacak

Başbakan Andy Burnham, cuma günkü oylamada oy kullanmayacağını açıkladı. Burnham, konunun “Parlamentonun karar vereceği bir mesele” olduğunu belirtirken hükümetin tasarı konusunda resmi olarak tarafsız kalacağını vurguladı.

Burnham daha önce, yardımlı ölümün yasallaştırılması değerlendirilmeden önce İngiltere’de yaşam sonu bakım hizmetlerinin finansmanının ve kalitesinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etmişti.

Kaynak: BBC