Amirinin ‘teyze’ diye hitap ettiği NHS çalışanı tazminat kazandı
Batı Londra’daki bir NHS çalışanı, iş yerinde maruz kaldığı yaş ve cinsiyet temelli taciz nedeniyle açtığı davada 1.400 sterlinden fazla tazminat kazandı. Ancak mahkeme, aynı dosyada sağlık görevlisinin bir hastaya uygunsuz şekilde dokunduğuna ilişkin iddiayı da doğru buldu.
Davanın merkezinde iş yerindeki hitap şekli vardı
Hint kökenli 61 yaşındaki Ilda Esteves, Eylül 2022’den itibaren Batı Londra NHS Vakfı’nda 2. Kademe Sağlık Bakım Asistanı olarak görev yapıyordu. Esteves, iş yerinde mağduriyet, ücret kesintisi, ayrımcılık ve taciz dahil birden fazla başlıkta dava açtı. Ancak iş mahkemesi bu iddiaların büyük bölümünü reddetti.
Mahkemenin kabul ettiği iki temel unsur, Esteves’e amiri Charles Oppong tarafından sürekli “teyze” diye hitap edilmesi ve daha yaşlı bir erkek meslektaşıyla “iyi bir eşleşme” olacağı yönünde yapılan tekrar eden yorumlar oldu.
“Teyze” ifadesi kültürel olsa da uygun görülmedi
Mahkeme, “teyze” kelimesinin Charles Oppong’un köken aldığı Gana kültüründe saygı ifadesi olarak kullanılabildiğini kabul etti. Ancak karar metninde, Esteves’in açıkça bu hitaptan rahatsız olduğunu ve adıyla çağrılmak istediğini defalarca belirtmesine rağmen bu söylemin sürdürülmesinin kabul edilemez olduğu vurgulandı.
Mahkeme, bir yöneticinin çalışanına bu şekilde hitap etmeye devam etmesinin profesyonel sınırları aştığına ve çalışma ortamını rahatsız edici hale getirdiğine hükmetti.
“George ile iyi bir eşleşme olursun” yorumu da taciz sayıldı
Dava dosyasındaki bir diğer önemli başlık, Esteves hakkında yapılan kişisel ve imalı yorumlardı. Ekip lideri Oppong’un, Esteves’in George isimli daha yaşlı bir çalışanla “iyi bir eşleşme” olacağı yönündeki sözleri de mahkeme tarafından uygunsuz bulundu.
Mahkeme, bu ifadelerin mizah amacıyla söylenmiş olsa bile çalışan açısından düşmanca ve küçük düşürücü bir ortam yarattığı sonucuna vardı. Bu nedenle yaş ve cinsiyet temelli taciz iddiası kabul edildi.
Tazminat yalnızca “duygusal incinme” için verildi
Mahkeme, tazminatı maddi kayıp üzerinden değil, “duygusal incinme” gerekçesiyle değerlendirdi. Taciz olaylarının yalnızca bir kişiyle sınırlı olması ve yaklaşık iki aylık bir süreyi kapsaması nedeniyle ödeme alt sınırdan belirlendi.
Sonuç olarak Ilda Esteves’e toplam 1.425,15 sterlin tazminat ödenmesine karar verildi.
Hastaya dokunma iddiasında mahkeme farklı değerlendirme yaptı
Davanın dikkat çeken bölümlerinden biri de Esteves hakkındaki hasta şikayetiydi. Duruşmanın başında Esteves, bir hastanın kalçasına dokunduğuna ilişkin iddia nedeniyle anonimlik talebinde bulundu. Ancak mahkeme bu talebi reddetti.
Karar metninde, söz konusu olayı anlatan e-postanın “doğru ve gerçek” olduğu belirtildi. Mahkeme, olayda cinsel bir unsur bulunmadığını kabul etse de, davranışın kasıtlı olmasa bile uygunsuz olabileceğine hükmetti.
E-posta tartışması davada dönüm noktası oldu
Esteves, Elspeth Jefferson adlı yetkilinin bir hasta ile yapılan kilise gezisine ilişkin “yanlış ve yanıltıcı” bir e-posta dolaşıma soktuğunu öne sürdü. Söz konusu e-postada, Esteves’in izin verilen süreden uzun süre dışarıda kaldığı, bir çanta araması öncesinde hastadan onay almadığı ve hastanın kalçasına uygunsuz biçimde dokunduğu ifade edildi.
Ancak mahkeme Jefferson’ı “son derece güvenilir” bir tanık olarak değerlendirdi. E-postada aktarılan bilgilerin doğru olduğu ve amacın Esteves’i kötülemek değil, hasta şikayetlerinden korumak olduğu sonucuna varıldı. Bu nedenle Jefferson aleyhindeki iddialar reddedildi.
Diğer ayrımcılık ve mağduriyet iddiaları kabul edilmedi
Mahkeme, yaş, ırk ve cinsiyet temelinde doğrudan ayrımcılık iddialarının çoğunu kabul etmedi. Irk temelli taciz, ihbarcılık nedeniyle zarara uğrama, mağdur edilme ve yasa dışı ücret kesintisi gibi diğer başlıklar da reddedildi.
Bu yönüyle dava, sınırlı kapsamda kabul edilen taciz iddialarıyla sonuçlandı. Karar, hem iş yerindeki dil ve davranış sınırları hem de sağlık çalışanlarının hasta temasındaki sorumluluğu açısından dikkat çekici bulundu.
NHS’ten açıklama: “Sıfır tolerans”
Batı Londra NHS Vakfı sözcüsü, karar sonrası yaptığı açıklamada kurumun çeşitli iş gücü yapısıyla gurur duyduğunu belirtti. Açıklamada, çalışanlar için güvenli, destekleyici ve kapsayıcı bir çalışma ortamı oluşturmanın öncelikleri arasında olduğu vurgulandı.
Sözcü ayrıca, her türlü taciz ve ayrımcılığa karşı sıfır tolerans politikası uygulandığını ve bu standartların korunması için çalışmaların sürdüğünü ifade etti.
Karar iş yerinde sınırlar tartışmasını yeniden gündeme getirdi
Dava, özellikle sağlık sektöründe çalışanlar arasındaki iletişim biçimi, kültürel hitap kalıpları ve profesyonel sınırlar konusunu yeniden tartışmaya açtı. Bir ifadenin kültürel olarak saygı göstergesi kabul edilmesi, iş yerinde herkes için uygun olduğu anlamına gelmeyebiliyor.
Mahkemenin kararı, çalışanların açıkça rahatsızlık duydukları hitap ve yorumların sürdürülmesinin taciz olarak değerlendirilebileceğini ortaya koyarken, hasta ilişkilerinde de en küçük temasın dahi ciddi şekilde incelenebileceğini bir kez daha gösterdi.
