Mortgage sahiplerine kötü haber: İngiltere’de faiz baskısı artıyor
İngiltere Merkez Bankası (Bank of England), politika faizini üst üste altıncı toplantıda değiştirmeyerek yüzde 3,75 seviyesinde tuttu. Faiz oranı Şubat 2023’ten bu yana en düşük düzeyinde kalmasına rağmen, enerji fiyatlarındaki artış ve enflasyon baskısı nedeniyle yıl sonuna kadar faiz indirimi beklentileri önemli ölçüde zayıfladı.
İran’daki savaşın küresel enerji ve yakıt maliyetlerini yükseltmesi, İngiltere’de enflasyon görünümünü de değiştirdi. Bu gelişmeler, mortgage sahiplerinden kredi kartı kullanıcılarına ve tasarruf sahiplerine kadar milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiriyor.
Enflasyon yeniden yüzde 3’ün üzerinde
İngiltere’de tüketici fiyatları enflasyonu Ekim 2022’de yüzde 11,1’e kadar yükseldikten sonra önemli ölçüde gerilemişti. Ancak son aylarda yeniden yukarı yönlü hareket başladı.
Ağustos 2026 itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 3,1 olarak ölçüldü. Bir önceki ay oran yüzde 2,9 seviyesindeydi. İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi’ne göre artışta enerji maliyetleri ile benzin ve dizel fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu.
Merkez Bankası’nın enflasyon hedefi ise yüzde 2 seviyesinde bulunuyor.
Faiz indirimi beklentileri tersine döndü
Yılın başında İngiltere Merkez Bankası’nın 2026 içerisinde iki kez faiz indirimine gitmesi bekleniyordu. İlk indirimin mart veya nisan ayında gelebileceği tahmin ediliyordu.
Ancak küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler bu beklentiyi değiştirdi. Petrol fiyatlarının yükselmesi ve 1 Temmuz’da yürürlüğe giren yeni enerji fiyat tavanının hane halkı faturalarını artırması, enflasyonla mücadeleyi zorlaştırdı.
Bu nedenle bazı analistler artık faiz indirimi yerine yıl sonundan önce faiz artışı ihtimalini değerlendiriyor.
Bailey’den faiz artışı sinyali
İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, küresel enerji maliyetlerindeki dalgalanmanın uzun süre devam etmesinin enflasyon üzerindeki etkisini artıracağı uyarısında bulundu.
Bailey, bu durumun sürmesi halinde enflasyonu yeniden yüzde 2 hedefine çekebilmek amacıyla politika faizinin yükseltilmesinin gerekebileceğini belirtti.
Mortgage faizleri yükseliyor
Faiz görünümündeki değişim özellikle mortgage sahipleri açısından önem taşıyor. İngiltere’de yaklaşık 500 bin kişinin Merkez Bankası faizini doğrudan takip eden değişken faizli mortgage anlaşması bulunuyor.
Yaklaşık 500 bin kişi ise standart değişken faizli mortgage kullanıyor. Ancak mortgage müşterilerinin büyük çoğunluğu sabit faizli anlaşmalara sahip. Bu kişilerin mevcut aylık ödemeleri Merkez Bankası kararından hemen etkilenmese de yeni mortgage anlaşmalarında daha yüksek oranlarla karşılaşmaları mümkün.
17 Eylül itibarıyla ortalama iki yıllık sabit mortgage faizi yüzde 5,83’e yükselirken, beş yıllık sabit mortgage oranı yüzde 5,87’ye çıktı. İki yıllık sabit faiz Mayıs ayından, beş yıllık oran ise Kasım 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Ortalama iki yıllık takipli mortgage faizi ise yüzde 4,54 olarak hesaplandı.
800 bin mortgage anlaşması her yıl sona erecek
Mortgage sahipleri açısından en büyük risklerden biri düşük faiz döneminde yapılan anlaşmaların sona ermesi.
Yüzde 3 veya daha düşük faizle alınmış yaklaşık 800 bin sabit faizli mortgage anlaşmasının, 2027 sonuna kadar her yıl ortalama olarak vadesinin dolması bekleniyor.
Bu müşteriler yeni bir mortgage anlaşmasına geçtiklerinde mevcut piyasa oranlarının devam etmesi halinde aylık ödemelerinde ciddi artışlarla karşılaşabilir.
Kredi kartları ve tüketici kredileri de etkileniyor
Merkez Bankası faiz oranı yalnızca konut kredilerini etkilemiyor. Kredi kartları, banka kredileri ve otomobil finansmanı maliyetleri de faiz hareketlerinden etkileniyor.
Politika faizinin yükselmesi bankaların finansman maliyetlerini artırabileceği için tüketicilere sunulan kredilerin faizleri de yükselebiliyor. Faiz indirimlerinin tüketici kredilerine yansıması ise genellikle daha yavaş gerçekleşiyor.
Tasarruf sahipleri için daha yüksek getiri
Yüksek faiz ortamı borçlular açısından maliyet oluştururken tasarruf sahipleri açısından daha yüksek getiri anlamına gelebiliyor.
17 Eylül itibarıyla 10 bin sterlin bakiyeye sahip kolay erişilebilir tasarruf hesaplarında ortalama faiz yüzde 2,54 seviyesinde bulunuyor. Kolay erişilebilir nakit ISA hesaplarında ortalama oran yüzde 2,76 olurken, parasını bir yıl boyunca bağlamayı kabul eden tasarruf sahipleri için ortalama faiz yüzde 4,39 seviyesinde.
Avrupa ve ABD’de de faizler yükseldi
Faiz baskısı yalnızca İngiltere ile sınırlı değil. Avrupa Merkez Bankası, Haziran 2024’te yüzde 4 seviyesinden faiz indirimlerine başlamış ve Haziran 2025’te oranı yüzde 2’ye kadar düşürmüştü.
Ancak 2026’da değişen ekonomik koşulların ardından ECB haziranda faizi yüzde 2,25’e, eylülde ise yüzde 2,5’e yükseltti.
ABD Merkez Bankası da eylül toplantısında üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artırarak politika faizi aralığını yüzde 3,75-4 seviyesine çıkardı.
İngiltere’de bundan sonraki faiz kararlarının seyrinde enerji fiyatları ve enflasyon verilerinin belirleyici olması bekleniyor.
